Parasitaire koninginnen die de kolonie hun eigen moeder laten doden

Wie met mierenkweek begint, leert als eerste hoe belangrijk de koningin is: zonder haar heeft de kolonie geen toekomst. Daarom sprak een Japanse studie mij zo aan, over hoe een parasitaire koningin het voor elkaar krijgt dat de werksters hun eigen moeder doden.

Het onderzoek van het Instituut voor Biologische Wetenschappen van de Universiteit van Kyushu documenteert voor het eerst hoe twee parasitaire soorten, Lasius orientalis en Lasius umbratus, de controle over andermans kolonie overnemen. Het werk van Takasuka en collega's verscheen in 2025 in Current Biology.

Het proces bestaat uit meerdere stappen. Eerst dringt de parasitaire koningin de kolonie van een verwante soort binnen, zoals Lasius flavus of Lasius japonicus, en vermomt zich tussen de werksters. Vervolgens nadert ze de aanwezige koningin en bespuit haar met een vloeistof uit haar achterlijf, waarschijnlijk mierenzuur, al is dat chemisch nog niet bevestigd. De vloeistof doodt haar niet meteen, maar verandert haar geur.

En dat is de sleutel: in deze samenlevingen identificeert geur elk lid. De werksters herkennen hun koningin niet meer, behandelen haar als indringer en doden haar. Daarna accepteren ze de parasiet zonder verzet en voeden ze haar nakomelingen op alsof het die van henzelf zijn.

Het verhaal begon met de amateurnatuuronderzoeker Taku Shimada, die de infiltratie en de moedermoord bij Lasius orientalis filmde. De entomoloog Keizo Takasuka zag in die video een kans en ontwierp samen met hem een gecontroleerd experiment dat het fenomeen bevestigde. Volgens het artikel is de tactiek onafhankelijk in ten minste twee soorten ontstaan, dus deze manipulatie van chemische signalen is misschien gewoner dan we dachten.

Bron: Muy Interesante