ملکه‌های انگل مورچه که کلونی را وادار به کشتن مادر خودش می‌کنند

وقتی تازه به مورچه‌پروری می‌پردازی، اولین چیزی که یاد می‌گیری اهمیت ملکه است: بدون او، کلونی آینده‌ای ندارد. به همین دلیل، پژوهشی ژاپنی که توضیح می‌دهد چطور یک ملکه انگل کارگرها را وادار می‌کند مادر خودشان را بکشند، توجه مرا خیلی جلب کرد.

این پژوهش از مؤسسه علوم زیستی دانشگاه کیوشو است و برای نخستین بار نشان می‌دهد که دو گونه انگل، Lasius orientalis و Lasius umbratus، چگونه کنترل کلونی دیگری را به دست می‌گیرند. این کار به سرپرستی Takasuka و همکارانش در سال ۲۰۲۵ در مجله Current Biology منتشر شد.

این فرایند چند مرحله دارد. ابتدا ملکه انگل وارد کلونی گونه‌ای خویشاوند، مانند Lasius flavus یا Lasius japonicus، می‌شود و میان کارگرها پنهان می‌شود. سپس به ملکه ساکن نزدیک می‌شود و مایعی از شکمش روی او می‌پاشد که احتمالاً اسید فرمیک است، هرچند این موضوع از نظر شیمیایی هنوز تأیید نشده است. این مایع او را فوراً نمی‌کشد، اما بوی او را تغییر می‌دهد.

و کلید ماجرا همین‌جاست: در این جوامع، بو هویت هر عضو را مشخص می‌کند. کارگرها دیگر ملکه خود را نمی‌شناسند، او را مهاجم می‌بینند و می‌کشند. پس از آن، بی‌مقاومت انگل را می‌پذیرند و فرزندانش را همچون فرزندان خودشان بزرگ می‌کنند.

این ماجرا با یک طبیعت‌دوست آماتور به نام Taku Shimada آغاز شد که نفوذ و مادرکشی در Lasius orientalis را فیلمبرداری کرد. حشره‌شناس Keizo Takasuka در آن ویدیو فرصتی دید و با او آزمایشی کنترل‌شده طراحی کرد که این پدیده را تأیید کرد. بنا بر مقاله، این تاکتیک دست‌کم در دو گونه به‌طور مستقل تکامل یافته است؛ پس شاید این دستکاری در نشانه‌های شیمیایی بیشتر از آنچه فکر می‌کردیم رایج باشد.

منبع: Muy Interesante