Kiến chúa ký sinh khiến cả đàn giết chính mẹ của mình

Khi bắt đầu nuôi kiến, điều đầu tiên người ta học là kiến chúa quan trọng đến mức nào: không có chúa, đàn kiến không có tương lai. Vì vậy, một nghiên cứu của Nhật Bản kể về việc kiến chúa ký sinh khiến kiến thợ giết chính mẹ mình đã khiến tôi rất chú ý.

Nghiên cứu của Viện Khoa học Sinh học thuộc Đại học Kyushu lần đầu ghi nhận cách hai loài ký sinh, Lasius orientalis và Lasius umbratus, chiếm quyền kiểm soát đàn kiến của loài khác. Công trình của Takasuka và các đồng nghiệp được công bố trên Current Biology năm 2025.

Quá trình này có nhiều bước. Trước hết, kiến chúa ký sinh xâm nhập vào đàn của một loài có họ hàng gần, như Lasius flavus hoặc Lasius japonicus, và ngụy trang giữa đám kiến thợ. Sau đó, nó tiến đến gần kiến chúa đang cai quản và phun lên chúa một chất lỏng từ bụng, có lẽ là axit formic, dù điều này chưa được xác nhận bằng hóa học. Chất lỏng không giết chúa ngay, nhưng làm thay đổi mùi của chúa.

Và đây là chìa khóa: trong các xã hội này, mùi hương xác định từng thành viên. Kiến thợ không còn nhận ra chúa của mình, coi chúa là kẻ xâm nhập rồi giết chết. Sau đó, chúng chấp nhận kiến ký sinh mà không chống cự và nuôi con của nó như thể là con mình.

Câu chuyện bắt đầu từ một nhà tự nhiên học nghiệp dư, Taku Shimada, người đã quay lại cảnh xâm nhập và giết mẹ ở Lasius orientalis. Nhà côn trùng học Keizo Takasuka đã nhìn thấy cơ hội trong đoạn video đó và cùng ông thiết kế một thí nghiệm có kiểm soát, xác nhận hiện tượng này. Theo bài báo, chiến thuật này đã tiến hóa độc lập ở ít nhất hai loài, vì vậy việc thao túng tín hiệu hóa học như vậy có lẽ phổ biến hơn chúng ta nghĩ.

Nguồn: Muy Interesante