Thee & theeceremonie

Ik drink al zoveel jaren thee en heb ‘theekunst’ en ‘de Weg van de thee’ altijd door elkaar gebruikt, tot ik onlangs een artikel las over het verschil tussen de twee en het eindelijk echt begreep. Dat ene teken verschil blijkt het verschil te zijn tussen vorm en geest, en levert twee totaal verschillende niveaus van theedrinken op.

Het artikel legt het heel helder uit: bij theekunst draait het om de ‘kunst’, een zichtbare vaardigheid die je kunt leren. Van het voorverwarmen van kopjes en kommen tot het van grote hoogte schenken van water, van de ‘drie elementen’ van de gaiwan tot het proeven en ruiken van de thee: elke stap is met systematische training onder de knie te krijgen, en het doel is esthetisch genot. Bij de Weg van de thee draait het juist om de ‘weg’: een filosofie waarin je via thee je geest cultiveert, met als kern ‘harmonie, respect, zuiverheid en rust’ en ‘zen en thee hebben één smaak’, gericht op geestelijke groei. Kort gezegd: theekunst is techniek op het concrete vlak, de Weg van de thee is een principe op het metafysische vlak.

Het artikel citeert een uitspraak van theecultuuronderzoeker Wang Ling uit haar boek ‘Chinese theecultuur’ die me sterk is bijgebleven: theekunst is de uiterlijke vorm van de theecultuur, de Weg van de thee is de geest en de essentie ervan. Ze maakt ook een vergelijking: theekunst zonder de Weg van de thee is als een lichaam zonder ziel, en de Weg van de thee zonder theekunst is een luchtkasteel. Als je erover nadenkt, klopt dat helemaal. De Japanse theeceremonie hecht weliswaar enorm veel waarde aan het ritueel, maar de kern ervan zijn de vier woorden ‘harmonie, respect, zuiverheid en rust’; en achter de eenentwintig handelingen van de Chaoshan-gongfuthee schuilt de geest van gelijkheid uit ‘Guan Gong patrouilleert door de stad’ en ‘Han Xin inspecteert zijn troepen’.

Gaandeweg ben ik het zelf ook gaan inzien: theekunst is als een boot, de Weg van de thee als de zee; een boot zonder zee heeft geen richting, een zee zonder boot is moeilijk over te steken. Wie meer schoonheid in het dagelijks leven wil, kan beginnen met theekunst: oefenen met de gaiwan, de watertemperatuur leren beheersen, een theetafel dekken. Wie geestelijke weerklank zoekt, kan eens lezen over ‘zorgvuldig handelen en sobere deugd’ in ‘De klassieker van de thee’ van Lu Yu, of in stilte langzaam de smaak van een kop thee proeven.

Uiteindelijk is het hoogste niveau van theedrinken: de Weg dragen via de kunst en beide tegelijk cultiveren. Vraag jezelf de volgende keer dat je thee zet ook eens af: is dit kopje thee vandaag kunst, is het de Weg, of is het een samenklank van kunst en Weg?

Bron: Baijiahao

Iedereen praat over de Zijderoute, maar Siberië had zijn eigen belangrijke route: de Thee Route. En het hart van deze route was Kjachta, een klein stadje aan de grens met Mongolië. Ik heb onlangs een uitgebreid artikel over dit stadje gelezen en deel graag de belangrijkste punten.

Kjachta werd in 1727 gesticht als een grenspost, maar al snel werd het de belangrijkste handelsroute van het rijk: bijna alle handel tussen Rusland en China, en vooral thee, ging via deze stad. In het midden van de 18e eeuw vond 67% van de handel tussen Rusland en Aziatische landen plaats via Kjachta, en in de beste jaren bracht het stadje de schatkist 8-9% van alle inkomsten. Volgens de berekeningen van Karl Marx werden er in Kjachta in het midden van de 19e eeuw 1.750.000 dozen thee per jaar verkocht.

Waarom werd de thee uit Kjachta hoger gewaardeerd dan de Engelse thee? Dat kwam door de transportmethode. Britse schepen vervoerden thee over de oceaan, en vaak kwam de thee in contact met water en kreeg het onaangename geuren. De thee uit Kjachta werd bijna volledig over land vervoerd, en in Europa werd het geprezen om zijn pure smaak en de mooie kleur van de thee, en het was ook nog eens goedkoper dan de thee van de Oost-Indische Compagnie. Er was zelfs een speciaal label om het te beschermen tegen het toevoegen van goedkopere Engelse thee.

De kooplieden van Kjachta, zoals Trapeznikov, Medvednikov, Basnin, Moltsjanov, Lusjnikov, Sabasjnikov, Starcev en anderen, hebben enorme fortuinen verzameld, maar ze lieten meer achter dan alleen maar prachtige huizen en kleding van Würt. Met hun geld werden scholen, een meisjeshogeschool, een middelbare school, de eerste openbare bibliotheek en de eerste krant van Transbaikalië, "Kjachta-lijok", opgericht. De koopman Alexej Starcev schonk zijn huis aan de afdeling van de Russische Geografische Vereniging, waardoor het Kjachta Regionale Museum ontstond, het oudste museum van Siberië.

Het verval kwam aan het einde van de 19e eeuw: de opening van het Suez-kanaal in 1869 en later de Trans-Siberische spoorweg, die langs Kjachta liep, zorgden ervoor dat de thee naar andere routes werd verplaatst. Tegenwoordig is het een bescheiden grensstad, maar ik vind het een mooi idee, zoals aan het einde van het artikel staat: de volgende keer dat u een kopje thee zet, denk dan aan Kjachta.

Bron: Sibirski. Nieuws.

Terwijl matcha en groene thee veel aandacht krijgen op sociale media, is witte thee tot nu toe eerder onopvallend gebleven. De Duitse vereniging van thee en kruidenthee denkt dat dit kan veranderen, volgens een persbericht van 9 maart 2026.

Witte thee wordt gemaakt van de jonge knoppen en blaadjes van de theeplant Camellia sinensis en nauwelijks bewerkt. De blaadjes verwelken 24 tot 72 uur in een schaduwrijke, goed geventileerde omgeving en worden daarna in de zon of bij lage temperatuur gedroogd. Zo blijft het zilveren dons op de knoppen behouden, en het aroma is mild, licht zoetig tot bloemig. Witte thee is maar licht gefermenteerd, ongeveer 5 tot 10 procent, bevat minder tannines en minder cafeïne dan groene thee en is rijk aan antioxidanten zoals catechinen en polyfenolen.

Voor het zetten adviseert de vereniging meestal water van 70 tot 80 graden. Beginners worden gewezen op Pai Mu Tan (bloemig, uit de provincie Fujian), de krachtigere Shou Mei en de bijzondere variant Silver Needles. Kyra Schaper van de vereniging noemt de ingetogen zachtheid een verrassing voor wie anders zwarte of groene thee drinkt.

Ik vind het sympathiek dat sommige thee's niet bij de eerste, maar pas bij de tweede slok overtuigen. Wie langzaam de fijne aroma's wil leren kennen, vindt hier een goede start.

Bron: Deutscher Tee & Kräutertee Verband

ANTARA schreef over Eko Wuryanto, theeondernemer in het dorp Kemuning in Ngargoyoso, Karanganyar, Midden-Java. In 2012 stopte hij met zijn baan als werknemer omdat hij het potentieel zag van Kemuning-thee, die toen nog weinig bekend was bij toeristen.

Zijn startkapitaal was ongeveer 8 miljoen roepia, met eenvoudige apparatuur, deels zelf gemaakt. De eerste winst was slechts zo'n 300.000 roepia per maand, en de productie van ongeveer 50 kilo per maand werd niet altijd verkocht. Nu verwerkt zijn bedrijf samen met 26 boeren op ongeveer vijf hectare 5 tot 6 ton thee per maand en betaalt hij minimaal 5.000 roepia per kilo verse toppen.

De producten zijn niet beperkt tot gewone thee: er zijn ook groene, zwarte, witte, jasmijn-, gember-, citroengras-, fruit-, kruiden- en matchathee. Verder is er Rako-thee, die naar koffie smaakt en volgens hem groeit op grond van vroegere koffieplantages. De maandelijkse omzet steeg van ongeveer 85 miljoen roepia in 2023 naar 250 tot 300 miljoen in 2026, en het aantal wederverkopers van 235 naar ongeveer 620. Na een beurs in Soerabaja ontmoette hij kopers uit Boyolali, die nu zo'n 3.000 producten per dag bestellen. Het bedrijf is een micro- en kleinbedrijf dat wordt gesteund door de centrale bank van Indonesië.

Wat mij het meest is bijgebleven, is zijn uitspraak dat de winst niet alleen voor hemzelf is. Verhalen als deze laten zien dat een kopje lokale thee voor veel boerengezinnen het levensonderhoud kan betekenen.

Bron: ANTARA News

Volgens een bericht van CNA van 5 oktober is de inkoopprijs van theebladeren in de gemeente Mingjian in het district Nantou tot een recent dieptepunt gedaald, terwijl de productie- en materiaalkosten blijven stijgen. Theetelers en de hele keten komen daardoor onder druk te staan.

Districtsbestuurder Hsu Shu-hua van Nantou zei dat zij de zorgen van de boeren had doorgegeven aan het ministerie van Landbouw en de centrale overheid om concrete maatregelen had gevraagd. Het ministerie had eerder aangegeven dat de subsidie deels naar boeren en deels naar theehandelaren zou gaan. Zij vroeg ook parlementsleden om te helpen bij het overleg met de ministeries, en zei dat het district met elke subsidie zou meewerken en samen met de boerenvereniging van Mingjian de verkoop en inkoop zou onderzoeken. Ze wees er verder op dat de verkoop aan kopers in het vasteland van China is afgenomen en dat het district nieuwe afzetkanalen in andere steden ontwikkelt.

Een andere kandidaat voor het ambt van districtsbestuurder, Wen Shih-cheng, pleit voor hogere subsidies. Hij wil dat het Agentschap voor Voedsel en Landbouw de vergoeding per catty verhoogt naar 3 nieuwe Taiwan-dollar, ongeveer 5 dollar per kilo. Hij zegt dat hij samen met de burgemeester van de gemeente Mingjian dit al meermaals bij centrale ambtenaren heeft aangekaart.

Dit nieuws deed me beseffen dat we bij het drinken van thee alleen de vloeistof en het aroma zien, maar dat er achter dat alles zorgen van boeren over prijsschommelingen schuilgaan. Welke subsidie er uiteindelijk ook komt, ik hoop dat theetelers een redelijk inkomen krijgen, zodat Taiwanese thee zijn kwaliteit kan behouden.

Bron: CNA

Nu het weer afkoelt, promoot Ahmad Tea uit Hampshire een reeks herfstmelanges: Chai Spice, Cinnamon Haze, Vanilla, Cinnamon & Apple, Blackcurrant Burst en Rooibos & Cinnamon. De kop spreekt van vijf thee's, maar de lijst noemt er eigenlijk zes.

De redenering is dat warme kruiden, rijp fruit en zoete geuren bij koud weer rijker en bevredigender aanvoelen. Het bedrijf benadrukt dat de toegevoegde smaken de thee moeten aanvullen in plaats van overheersen, zodat het frisse karakter van goede Keniaanse en andere Oost-Afrikaanse zwarte thee behouden blijft.

Er zijn ook suggesties voor combinaties. Gekruide thee past bij havermout, gebakken fruit en cake, vanille gaat goed bij puddingen en zoet gebak, fruitige melanges snijden door vet eten, en stevige zwarte thee past bij een uitgebreid ontbijt. Rooibos & Cinnamon is cafeïnevrij en dus een goede keuze voor 's avonds.

Het artikel wijst er ook op dat geur en smaak verbonden zijn met herinnering en seizoen. Waarschijnlijk is dat de reden dat kaneel, vanille en appel in oktober zo troostrijk aanvoelen. Gearomatiseerde melanges zijn niet voor iedere theeliefhebber serieus genoeg, maar ik vind het punt over balans goed. Ik ben benieuwd welke van deze combinaties de theeliefhebbers hier pakken zodra de avonden donker worden.

Bron: Tea & Coffee Trade Journal

Lidl GB heeft Way To Go! Tea gelanceerd, dat volgens het bedrijf de eerste thee in het Verenigd Koninkrijk is die rechtstreeks bijdraagt aan het dichten van de kloof in het leefbaar inkomen van Keniaanse theetelers. De thee kwam eind september in de winkels, in lijn met de Fairtrade Fortnight.

Het idee is eenvoudig. Boeren ontvangen nog steeds de Fairtrade-minimumprijs en de Fairtrade-premie, en daarbovenop gaat per kilo een extra bedrag naar kleine boeren in Kericho in Kenia. Lidl werkte samen met Fairtrade om voor deze thee een referentieprijs voor een leefbaar inkomen te berekenen. Fairtrade zegt dat momenteel maar één op de vijf Keniaanse theeboeren elke maand genoeg verdient om in de basisbehoeften te voorzien.

Het product is een Single Origin Keniaanse thee van 1,99 pond voor 80 zakjes, gemaakt van 100% plantaardige vezels die biologisch afbreekbaar en composteerbaar zijn. Lidl zegt ook dat al zijn eigen merk zwarte, groene en rooibosthee nu is gecertificeerd door Rainforest Alliance of Fairtrade, en dat het de eerste Britse retailer was die een beoordeling van de impact op de mensenrechten van Keniaanse thee heeft uitgevoerd.

Het is gemakkelijk te vergeten hoeveel handen een goedkope kop thee passeert. Ik vind het goed dat deze lancering de vraag naar een eerlijk loon een concreet cijfer geeft, in plaats van alleen een logo op de verpakking.

Bron: Tea & Coffee Trade Journal

De wereldtentoonstelling van thee in Nantou is op 3 oktober geopend en loopt tot en met 11 oktober, in totaal negen dagen. Het Agrarisch Productenbureau van het ministerie van Landbouw heeft op het terrein een "Paviljoen biologische thee" ingericht, in de hoop dat bezoekers via thee iets leren over het terroir van Taiwan.

Sinds 2019 ondersteunt het bureau de merkopbouw van Taiwanese biologische thee, en sinds 2022 heeft het de Tzu Chi-stichting voor biologische landbouwontwikkeling de opdracht gegeven om biologische theeboeren en merken uit het hele land onder de naam "Organic Island Tea" samen te brengen. Dit jaar exposeren 106 biologische theeboeren uit 16 provincies en steden, meer dan een derde van alle biologische theeboeren van Taiwan. De thee's omvatten groene, gele, witte, Baozhong, oolong, Oriental Beauty, rode oolong en zwarte thee.

Het thema van dit jaar is "Fotosynthese-studies". Het onderzoekt hoe de fotosynthese van thee samenhangt met het samenleven van thee en omgeving, en combineert ruimtelijke presentaties, proeverijen en interactieve ervaringen. In het paviljoen stelt de cursus "Eilandthee-showcase" de 106 deelnemende merken voor, en vindt het salonforum "Fotosynthese-studies: interdisciplinaire theeëxperimenten" plaats. Elke dag serveren bovendien 28 groepen theeboeren ter plaatse persoonlijk thee aan de theetafels. Het onderzoeksinstituut voor thee- en drankgewassen van het ministerie heeft het "Taiwanees instituut voor theecultuur" opgericht, dat traditionele theekunst, AI-gestuurde theekeuze en theearoma-ervaringen combineert.

Wat ik het interessantst vind, is dat de theeboeren zelf de thee ter plaatse schenken. Rechtstreeks horen van de mensen die de thee verbouwen, maakt meer indruk dan alleen de tentoonstelling bekijken. Als je de kans krijgt om Nantou te bezoeken, is het een goede gelegenheid om de vele smaken van Taiwanese thee te leren kennen.

Bron: CNA

Het staatsbedrijf voor thee ÇAYKUR (Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü) heeft in een bericht van 28 augustus 2026 aangekondigd dat de inkoopcampagne voor verse theeblaadjes van de derde pluk op 1 september opent.

Volgens het bericht eindigde de inkoop van de tweede pluk, die op 8 juli begon, op 28 augustus. Het bedrijf legt uit dat het de inkoopplanning van de tweede pluk over een langere periode heeft verspreid, om rekening te houden met regio's die later rijp worden. Producenten werd gevraagd dezelfde zorg aan de derde pluk te besteden. Ook zegt het bedrijf dat het gedurende de hele oogst berichten zal blijven plaatsen, die de betrokkenen moeten volgen.

De tekst spreekt ook de hoop uit dat 2026 echt een winstgevend jaar wordt, als de derde pluk goed verloopt. Er staat geen prijsinformatie in.

Als theedrinker vind ik het mooi om te weten dat er achter elk kopje zo'n planning en zo veel werk schuilgaat. Meerdere keren per jaar oogsten op de regenrijke hellingen aan de Zwarte Zee maakt thee voor ons meer dan een dagelijkse gewoonte: het wordt een cultuur. Hoe drinkt u uw thee het liefst: in welke theepot en hoe sterk gezet?

Bron: ÇAYKUR

Matcha is niet zomaar gemalen groene theebladeren. Volgens een artikel van ANTARA is het een traditionele Japanse manier van telen en verwerken die grote precisie vereist, en elke fase beïnvloedt de kleur, het aroma en de natuurlijke umami.

De eerste fase is beschaduwing. Ongeveer drie tot vier weken voor de oogst worden de theeplanten bedekt met netten of strobanen (kanso) die 70 tot 90 procent van het zonlicht tegenhouden. Minder licht zorgt voor meer chlorofyl, zodat het groen dieper wordt, en het gehalte aan L-theanine stijgt. De tweede fase is de oogst: de jongste scheuten worden geplukt uit de eerste pluk (shincha), omdat die het rijkst zijn aan voedingsstoffen en antioxidanten.

De derde fase is stomen: de bladeren worden 15 tot 20 seconden gestoomd binnen enkele uren na het plukken, om enzymatische oxidatie te stoppen en de kleur te bewaren. De vierde fase is drogen zonder de bladeren te rollen, gevolgd door sorteren om stelen en grove vezels te verwijderen; het resultaat heet tencha. De vijfde fase is het langzaam malen van de tencha op een granieten steenmolen (ishi-usu), die maar 30 tot 40 gram per uur produceert, zodat de wrijvingswarmte het aroma niet bederft.

Ik vond het mooi dat het artikel uitlegt waarom ceremoniële matcha verschilt van matcha voor koken: het hangt allemaal af van de zorg bij het beschaduwen en de zuiverheid van de tencha. Als je het proces kent, is de hoge prijs van matcha een stuk logischer.

Bron: ANTARA News

De Shizuoka Tea Commercial Industry Cooperative heeft op 8 oktober aangekondigd dat ze op 31 oktober 'Chaloween' organiseren. Het is een evenement waarbij thee en Halloween samenkomen, op de Keyaki-straat in de stad Shizuoka.

De organisatoren zeggen dat ze veel activiteiten hebben bedacht om de straat levendig te maken, en dat er veel theekraampjes zullen zijn. Op de aankondigingspagina staan geen concrete programmaonderdelen of tijden; de details zouden op de evenementenpagina van warenhuis Matsuzakaya Shizuoka staan. Volgens de mededeling van de coöperatie werd op dezelfde dag ook een muziekvideo van Chaloween uitgebracht.

Contact: Shizuoka Tea Commercial Industry Cooperative (1e verdieping van het Shizuoka Theehuis, tel. 054-271-1955).

Thee doet meestal denken aan rust, dus het voelt verfrissend om hem samen met Halloween-kostuums te drinken. Ik denk dat het een makkelijke manier kan zijn voor jongeren en gezinnen om met thee kennis te maken, een slim idee voor Shizuoka, het theeland. Ik houd het graag in de gaten zodra er meer details bekend zijn.

Bron: Shizuoka Tea Commercial Industry Cooperative

Ito En heeft op 5 oktober landelijk twee nieuwe producten uitgebracht van zijn matcha-drankenmerk 'matcha LOVE': een 'matchakoffielatte' en een 'matcha Mont-Blanc-latte'.

De matchakoffielatte komt in een flessenblik van 280 ml en kost 270 yen (inclusief btw). Hij is gemaakt met 100% Japanse matcha en koffie, geïnspireerd op de populaire 'dirty matcha', maar bevat geen espresso. De matcha Mont-Blanc-latte komt in een blik met brede opening van 170 g en kost 194 yen (inclusief btw). Ook die is gemaakt met 100% Japanse matcha en heeft volgens het bedrijf een zoete smaak, zoals geroosterde kastanjes. Beide zijn warm of koud te drinken.

Verder zijn de matcha-bessenlatte en de matcha-amandellatte, die in maart verschenen, vernieuwd zodat ze zowel warm als koud kunnen worden gedronken. Ze worden vanaf dezelfde dag, 5 oktober, verkocht voor 270 yen (inclusief btw). Er is ook een samenwerkingsproduct met niko and ... COFFEE, dat slechts drie dagen lang, van 10 tot en met 12 oktober, wordt aangeboden op 'UNI9UE PARK MARCHE'26' in Shinagawa; een matchakoffiesmoothie kost daar onder meer 680 yen (inclusief btw).

Het is wat verder af van de thee uit de theeceremonie, maar ik vind het echt leuk hoe matcha zo'n alledaagse drank is geworden. Ik denk dat veel mensen deze herfst de warme variant willen proberen.

Bron: Ito En