“Loài bò sát cổ nhất” 345 triệu năm trước từng có mang

Tôi đọc được một câu chuyện thú vị về quá trình tiến hóa của loài bò sát và muốn chia sẻ. Westlothiana, một hóa thạch khoảng 345 triệu năm tuổi được tìm thấy ở Scotland năm 1984, đã được coi là loài bò sát cổ nhất thế giới trong nhiều thập kỷ. Giờ đây nhận định ấy đã bị đảo ngược.

Một nhóm nghiên cứu người Mỹ và người Anh đã dùng tia X cực mạnh tại Cơ sở bức xạ synchrotron châu Âu ở Pháp để tái tạo bằng kỹ thuật số phần bên trong hộp sọ bị ép giữa các lớp đá. Họ xác định được những xương nâng đỡ mang và một miệng đầy hàng nghìn chiếc răng nhỏ. Những rãnh do mạch máu để lại trên xương mang cho thấy mang thực sự hoạt động khi con vật còn sống.

Vì vậy, Westlothiana không thuộc nhóm có màng ối, gồm cả loài bò sát, mà thuộc một nhánh cổ xưa hơn của động vật bốn chi, sống dưới nước như cá hoặc di chuyển giữa nước và cạn như lưỡng cư. Điều thú vị là những đặc điểm thích nghi với đời sống trên cạn, như đầu ngón tay giống móng vuốt, đã xuất hiện ngay trong giai đoạn sống dưới nước có mang này. Riêng tôi thấy thật trung thực và đáng mến khi Smithson, nhà cổ sinh vật học đã đặt tên cho hóa thạch này là loài bò sát cổ nhất năm 1990, lại tham gia vào nhóm nghiên cứu. Kết quả được đăng trên tạp chí Nature (ngày 30 tháng 9 năm 2026).

Người nuôi bò sát thường tưởng tượng chúng trông như thế nào trước khi lên cạn, và phát hiện này cập nhật những hình dung đó, kể cả trong sách giáo khoa.

Nguồn: Karapaia