Ozon, karıncaların kendi yuva arkadaşlarına saldırmasına yol açabilir

Karınca kolonileri kokuyla işler. Yuva arkadaşları kimyasal bir imzayla birbirini tanır ve kokusu yanlış olan her şey bir istilacı gibi muamele görür. Max Planck Kimyasal Ekoloji Enstitüsü'nden yeni bir çalışma, hava kirliliği bu kokuyu değiştirdiğinde ne olduğunu araştırıyor.

Nan-Ji Jiang ve Bill Hansson ile Markus Knaden'in yönettiği araştırmacılar, altı karınca türünü 20 dakika boyunca milyarda 100 parça ozona maruz bıraktı. Bu seviye, yaz aylarında etkilenen bölgelerde sık sık ölçülen bir değerdir. Ardından karıncaları kolonilerine geri koydular. Altı türün beşi, ozona maruz kalan yuva arkadaşlarına saldırdı ya da onları tehdit etti. İstisna, kraliçesi olmayan ve eşeysiz üreyen klonal yağmacı karınca Ooceraea biroi oldu; belki de bu yüzden saldırganlık göstermedi.

Mekanizma çok zarif. Karıncalar koloni kokusunda az miktarda alken taşır ve ozon bu moleküllerin karbon-karbon çift bağlarını koparır. İmzanın büyük kısmını oluşturan alkanlar etkilenmez. Tek tek karıncalar üzerinde yapılan gaz kromatografisi, alkenlerdeki değişimi doğruladı.

Uzun vadeli etkileri de oldu. Ozonla kirlenmiş O. biroi kolonilerinde yetişkinler larvalardan daha uzakta durdu ve birçok larva öldü. Ozon doğrudan neden olarak büyük ölçüde dışlandığı için yazarlar, yetişkinler ile larvalar arasındaki kimyasal iletişimin bozulmuş olabileceğinden şüpheleniyor.

Buradan çıkardığım sonuç, koloni yaşamının görünmeyen yüzünün ne kadar kırılgan olduğu. 2026'da PNAS'ta yayımlanan makale, arılar gibi diğer sosyal böceklerin de etkilenebileceğini öne sürüyor. Evde koloni besleyen herkes için de sessiz bir hatırlatma: yuvanın çevresindeki hava kalitesini düşünmek gerekir.

Kaynak: Phys.org (Max Planck Society)