Barbara Cassin và những từ ngữ trôi khỏi tâm trí

Trong số những đầu sách mới được Viện Hàn lâm Pháp giới thiệu, có một cuốn khiến tôi muốn viết về nó ngay ở đây: Les Mots qui fuient (Những từ ngữ trốn chạy) của Barbara Cassin, do Flammarion phát hành ngày 30 tháng 9 năm 2026. Khi dành thời gian học và trao đổi ngôn ngữ, câu hỏi về cách từ ngữ rời bỏ chúng ta chạm rất gần.

Điểm xuất phát rất đơn giản: từ ngữ trôi khỏi chúng ta bằng cách nào, có cách nào giữ lại chúng không, và tuổi già làm gì với ngôn ngữ? Để trả lời, tác giả, một thành viên của Viện Hàn lâm, chọn cách đối thoại. Bà trò chuyện với nhà thơ Michel Deguy, các nhà thần kinh học Laurent Cohen, Raphaël Gaillard và Marc Verny, các nhà phân tâm học Françoise và Jean-Jacques Gorog, nữ đạo diễn điện ảnh Nurith Aviv, triết gia Alain Badiou, nhà nhân học Vinciane Despret, và cả với một số trí tuệ nhân tạo do Daphné Marnat vận hành.

Mạch xuyên suốt chỉ là một câu hỏi: quên lãng có phải là điều kiện của ký ức không? Qua những cuộc trao đổi này, cuốn sách nhìn cả vào tuổi già của cá nhân lẫn thời đại của chúng ta.

Một câu được trích trong phần giới thiệu khiến tôi nhớ mãi: "Sự quên lãng bắt đầu từ danh từ riêng." Ai từng tìm một cái tên đang ở đầu lưỡi, dù bằng tiếng mẹ đẻ hay tiếng nước ngoài, đều hiểu điều đó nghĩa là gì.

Tôi chưa đọc cuốn sách, nên không dám nói về mức độ thành công của nó. Nhưng việc đưa trí tuệ nhân tạo vào danh sách đối thoại trong một cuốn sách về ký ức của từ ngữ là một lựa chọn thú vị. Tôi mong được đọc trải nghiệm của chính các bạn về những từ ngữ bay mất, bằng bất kỳ ngôn ngữ nào.

Nguồn: Viện Hàn lâm Pháp