Drzeworyt płazowski wraca do życia: Józef Lewkowicz w Rzeszowie

Drzeworyt płazowski to jedna z tych tradycji, które łatwo przeoczyć, a które warto znać. To kolekcja XIX-wiecznych matryc drzeworytniczych związanych z Płazowem w powiecie lubaczowskim: 13 drewnianych tabliczek, z których część rytowano dwustronnie, co daje 22 matryce. Tematyka jest głównie religijna – sceny ze Starego i Nowego Testamentu, wizerunki Maryi i Jezusa oraz świętych Kościoła rzymskokatolickiego i greckokatolickiego.

Odtworzeniem matryc Macieja Kostrzyckiego z Płazowa zajął się Józef Lewkowicz, artysta ludowy z Nowego Sioła. Jak podaje Rzeszów Info, to żmudna praca: trzeba odczytać zachowane wzory i przenieść je na drewno, zachowując język dawnej sztuki. W 2022 roku „Reaktywacja i rozwój drzeworytu płazowskiego” trafiła do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a Lewkowicz został jednym z pierwszych oficjalnych depozytariuszy tej tradycji. W 2025 roku otrzymał odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

Wystawa „Józef Lewkowicz – w kręgu drzeworytu płazowskiego” w Muzeum Etnograficznym im. F. Kotuli w Rzeszowie (Rynek 6) pokazuje odbitki zrekonstruowanych przedstawień oraz prace autorskie artysty. Wernisaż zaplanowano na 24 września 2026 roku na godz. 17:00, wstęp był wolny. Najważniejszym punktem miało być odsłonięcie najnowszego dzieła – drzeworytu ze św. Onufrym, 16. odtworzonej matrycy.

Cieszy mnie, że ktoś traktuje kawałek drewna i wyrytą w nim linię jak żywą historię, a nie tylko eksponat za szybą.

Źródło: Rzeszów Info