En me lançant dans la maroquinerie, je suis tombé sur un guide pour débutants qui m'a évité bien des erreurs. La première chose à comprendre, c'est le cuir lui-même : selon la partie de l'animal (collet, croupon, flanc) et l'épaisseur, il se travaille différemment. Pour un portefeuille, un cuir fin de 1,2 mm suffit ; pour une ceinture solide, on passe à 3,5 ou 4,5 mm.
La découpe demande le bon outil : des ciseaux spéciaux pour les cuirs fins, un cutter ou un couteau à lame trapézoïdale pour les cuirs épais, et même un cutter rotatif pour les courbes. Ensuite viennent la teinture (j'utilise les teintures Fiebing's) et le collage, après avoir rendu la surface rugueuse pour que la colle accroche bien.
L'étape qui fait toute la différence, ce sont les bords. On les biseaute avec un edge beveler, on applique du tokonole ou de la gomme adragante, puis on polit au brunissoir en bois jusqu'à obtenir un bord lisse et brillant. Un bord bien fini, c'est la carte de visite d'un objet en cuir.
Pour la couture à la main, on perce d'abord les trous avec des griffes à frapper (diamant ou style français), puis on coud au point sellier avec des aiguilles à bout rond et du fil ciré. Le plus important reste de commencer par un petit projet simple — et d'accepter que le premier ne sera pas parfait.
Saya membaca catatan seseorang yang telah menceburi kraf kulit selama kira-kira tiga tahun: dia meminta ChatGPT membuat pola, dan kemudian benar-benar menjahit bekas pensel untuk sebatang pen. Menghabiskan masa yang lama untuk membuat pola ialah masalah yang biasa bagi mereka yang membuat sendiri.
Permintaannya dinyatakan sebagai syarat, seperti “bekas pen yang memuatkan sebatang pen” atau “sampul buku saiz A5”. Dia juga mencuba memberikan pautan video rujukan dan meminta ia berfikir berdasarkan video itu. Bentuk kasar muncul dengan cepat, tetapi pola pertama tidak boleh digunakan begitu sahaja: keadaan penutup yang tertutup tidak diambil kira, pengancing yang menahan penutup terlalu pendek untuk digunakan dengan selesa, dan pola itu tidak disediakan untuk dicetak pada saiz sebenar di rumah.
Dia meminta beberapa pembetulan untuk menukar bentuk penutup dan panjang pengancing sehingga pola boleh dicetak. Hasil akhirnya hampir seperti yang dibayangkan, tetapi hujung penutup perlu dibetulkan dengan tangan semasa kerja, dan kerana ketebalan kulit serta bahagian bertindih tidak dikira, sesetengah pen tidak muat dengan baik.
Kesimpulan penulis ialah AI sesuai untuk membina asas pola dengan cepat, tetapi penting untuk tidak menganggap “AI yang membuatnya, jadi tentu betul” dan menyemak sendiri. Sebelum memotong, semak dimensi akhir, sama ada kandungannya muat, ketebalan kulit, bahagian yang bertindih, pergerakan penutup dan pengancing, serta sama ada ia dicetak pada saiz sebenar. Dia juga mengesyorkan memotong pola pada kertas dan memasangnya dahulu. Jarak yang realistik terhadap AI sebagai alat itu amat berguna.
Weaver Leather Supply memuat naik video pendek dalam siri kraf kulit mereka tentang cara memasang bingkai dompet spring (facile) pada klac kulit, dengan demonstrasi oleh Chuck Dorsett.
Video ini merangkumi bahagian yang biasanya menyukarkan orang ketika memasang bingkai: mengukur untuk bingkai, meletakkan engsel, memasang bingkai itu sendiri, dan memilih rivet yang sesuai untuk memasangnya. Projek ini menggunakan Illusion Leather dan bingkai spring daripada koleksi bingkai dompet kedai tersebut.
Halaman ini menyenaraikan perkakasan yang digunakan: Snapper Rivet Ring, Snapper Rivet, pin panduan dan alat peening. Tiada saiz atau senarai langkah bertulis, jadi ini lebih sesuai ditonton daripada dibaca. Walau bagaimanapun, melihat orang berpengalaman meletakkan engsel dan memilih rivet tetap berguna jika anda sudah lama menangguhkan klac berbingkai pertama anda.
Saya suka cara kerja bingkai ditunjukkan sebagai langkah biasa yang boleh dipelajari, bukan sesuatu yang khusus untuk pakar. Jika anda sedang mengumpulkan rujukan membuat beg, wajar sekali menanda halaman ini bersama tutorial perkakasan lain kedai tersebut.
Sejurus selepas cuti Obon, saya terjumpa sebuah artikel yang mengumpulkan kursus dan acara berkaitan kulit serta kraf kulit, untuk sesiapa yang mahu memulakan sesuatu yang baharu musim luruh ini. Kebanyakan acaranya di Jepun, jadi saya catatkan poin utamanya di sini.
Di Namba, Osaka, seminar untuk pemula diadakan pada 23 Ogos. Ia berbentuk amali: perbezaan antara jenis kulit, mencuba alatan seperti penebuk berbentuk berlian (hishime), tukul dan snap, menjahit dengan tangan serta menyelesaikan hujung benang, dan bila perlu menggunakan gam yang mana. Perkara yang menarik perhatian saya ialah nasihat artikel supaya pemula tidak menggunakan pisau kulit kerana ia memerlukan batu asah, sebaliknya belajar menggunakan pemotong (cutter) dengan betul.
Di Kuramae, Tokyo, jualan dengan peluang mencuba alatan diadakan pada 28 dan 29 Ogos. Ada juga kursus kulit oleh seorang «Leather Sommelier» (di Aichi dan Sapporo), seminar percuma pada 4 September di cawangan Taito Pusat Teknologi Kulit Metropolitan Tokyo (termasuk pembuatan kasut lelaki dan acuan), serta «perundingan kulit» di Urawa (Saitama) pada 4 dan 5 September, tempat anda boleh bercakap secara langsung dengan pengeluar dan peniaga.
Selain itu, Persatuan Kebangsaan untuk Pemajuan Kraf Kulit dijangka membuka pendaftaran untuk kursus asas Oktober dari akhir Ogos. Kelas ini telah berjalan sejak 1966. Apabila belajar sendiri, memilih alatan dan jahitan asas mudah membuatkan kita tersekat, jadi saya gembira ada banyak peluang untuk menyemaknya secara amali. Jadual dan yuran boleh berubah, jadi sila semak pengumuman setiap penganjur sebelum mendaftar.
Berita yang benar-benar menceriakan saya: Li Wan-ling, artis ukiran kulit dari "Rumah Kraf" di daerah Changhua, menghantar dua karyanya ke Future Art & Design Award di United Kingdom dan memenangi Anugerah Platinum serta Anugerah Emas.
Menariknya, dua karya ini tidak mendapat keputusan baik dalam pertandingan domestik tahun lalu. Satu ditolak, satu lagi hanya menerima sebutan kehormatan. Dia baru mengetahui pertandingan UK itu pada akhir Februari tahun ini, ketika hanya tinggal tujuh hari sebelum tarikh akhir. Oleh kerana penganjur tidak mengehadkan bilangan penyertaan, dia memotret dua karya lamanya, meminta seorang kawan menterjemahkan penjelasan konsep dan teknik ukiran yang dia bangunkan sendiri, lalu menghantar semuanya melalui e-mel. Balasan diterima pada 30 Mac, dan barulah selepas diterjemahkan oleh kawan yang lain dia tahu bahawa dia menang.
Karya yang memenangi Anugerah Platinum, "Tempat dalam Hati Saya", mengukir rumah tanah liat yang sudah usang tempat dia membesar, pokok pisang yang membantu menyara keluarga, bapanya yang bekerja tanpa jemu seperti kerbau, dan bulan yang ingin membawanya pulang tetapi tidak pernah berjaya. Karya yang memenangi Anugerah Emas, "Ayam Hutan Perut Biru bersama Anaknya", menggambarkan ayam hutan perut biru Formosa, burung yang hanya terdapat di Taiwan, bersama bunga loceng Yushan dan bunga bulan. Anak ayam dalam komposisi itu sentiasa tiga ekor kerana dia mempunyai tiga orang anak.
Yang paling menarik perhatian saya ialah ketegasannya terhadap ukiran kulit realistik. Dia berpendapat teknik realistik mesti mengekalkan tekstur kulit itu sendiri: liang roma mesti kelihatan jelas, dan walaupun bulu halus kerbau atau bulu matanya mesti tetap memperlihatkan urat kulit selepas berlapis-lapis warna. Dia juga menekankan bahawa kulit yang diwarnakan cenderung pudar dari masa ke masa, jadi warnanya mesti kekal stabil selama bertahun-tahun. Pada pandangannya, jika ukiran kehilangan sifat kulit, ia turut kehilangan nilainya sebagai seni.
Selepas lebih 30 tahun menghasilkan karya kulit, dia berkata bahagian paling sukar bukanlah mengukirnya, tetapi mengumpulkan banyak gambar sebenar dan menggabungkannya dengan idea sendiri untuk mencipta imej baharu. Bagi sesiapa yang menyukai kraf kulit, ini peringatan yang baik: bahasa bahan itu sendiri selalunya memberikan karya kekuatannya yang paling besar.
Saya membaca artikel seorang tukang yang mengendalikan bengkel kulit di Nakameguro, yang menulis tentang apa itu kraf kulit berdasarkan 26 tahun pengalamannya. Tema bahagian pertama ialah keseronokan membuat sesuatu itu sendiri.
Asasnya ialah memotong kulit, menebuk lubang dan menjahit untuk menghasilkan dompet atau beg. Tetapi penulis melihatnya sebagai “masa apabila sesuatu lahir daripada tangan sendiri”. Keseronokan pertama, menurut artikel itu, ialah melihat kulit yang rata beransur-ansur menjadi karya sendiri.
Peserta bengkel selalunya bimbang, “saya kekok, adakah saya betul-betul boleh?” Tetapi jika dibuat langkah demi langkah, kata artikel itu, pasti tiba satu saat apabila anda terfikir “rupa-rupanya boleh juga”. Idea bahawa kecacatan kecil dan kesilapan kelak menjadi bukti bahawa anda membuatnya sendiri, dan boleh berkata beberapa tahun kemudian, “di sinilah saya mula-mula silap”, amat menarik hati saya.
Artikel ini juga menyentuh tentang menjahit dengan tangan. Ia tidak pantas, tetapi kerana anda menjauhkan diri daripada telefon dan media sosial dan menumpukan perhatian pada hujung jarum, ia menjadi masa yang menenangkan minda, sejenis detoks digital. Dan kerana setiap helaian kulit berbeza dari segi kelembutan, kedut dan calar, terutamanya kulit yang disamak dengan tumbuhan yang berubah warna dan rupanya apabila digunakan lebih lama, penulis berkata hari anda siap ialah permulaan yang sebenar. Perkara ini melekat di fikiran saya.
Walaupun tidak bermula dengan dompet, artikel itu mengesyorkan permulaan dengan benda kecil seperti gantungan kunci atau bekas kad: potong kulit dan jahit satu jahitan pertama. Ini ialah tulisan yang mendorong anda sebelum anda sempat mengumpul peralatan, dan saya mengesyorkannya kepada sesiapa yang ingin memulakan. Bahagian kedua dikatakan akan membincangkan sebab barang yang kita hasilkan menjadi istimewa, dan saya tidak sabar untuk membacanya.
Garut sudah lama dikenali sebagai pusat kraf kulit, dan ada berita dari sana yang wajar dibaca oleh pengrajin kulit. Menteri Koperasi Ferry Juliantono berjanji menyokong pemodenan industri kulit Garut, daripada teknologi rawatan sisa sehinggalah pembiayaan melalui LPDB (Institusi Pengurusan Dana Bergulir), supaya kualiti kulit Garut dapat menyamai kulit Itali.
Janji itu dibuat selepas beliau melawat pusat PKS Piazza Firenze di Garut pada Khamis, 15 Januari 2026. Menurut laporan, pusat itu dianggap telah membawa kualiti kulit tempatan ke standard antarabangsa. Berkenaan sisa penyamakan, masalah lama industri ini, kerajaan merancang untuk membantu membiayai mesin rawatan sisa dan menggalakkan koperasi memodenkan mesin penyamakan dengan dana bergulir LPDB.
Piazza Firenze diuruskan oleh Koperasi Kulit Artisan Indonesia (koperasi pengrajin kulit Indonesia). Ia menggabungkan produk kulit Garut dengan seni bina gaya Itali, serta menempatkan gerai makanan, bengkel dan latihan. Pereka Poppy Dharsono, salah seorang pengasasnya, mengalu-alukan sokongan ini dan menegaskan bahawa pasaran domestik yang besar harus diutamakan, walaupun eksport itu mencabar. Koperasi itu terus melatih pengrajin Garut.
Timbalan bupati Garut, Luthfianisa Putri Karlina, berkata pusat itu sedang mengubah wajah pelancongan tempatan dan menarik pengunjung, terutamanya dari Jakarta, yang mencari produk berkualiti. Beliau juga menggesa agar produk kulit Garut dibungkus dengan lebih mewah. Piazza Firenze baru mencecah setahun pada 15 Januari.
Yang saya suka tentang berita ini ialah ia bukan sekadar menjual produk, tetapi juga rantaian di belakangnya: penyamakan, sisa, latihan pengrajin dan pembungkusan. Artikel itu tidak menyebut jumlah dana atau bilangan mesin, jadi saya ingin melihat bagaimana ia dilaksanakan nanti.
Edisi ke-26 Fenearte, pameran kraf terbesar di Amerika Latin, berlangsung dari 8 hingga 19 Julai 2026 di Pernambuco Convention Center di Olinda, dan menjadikan kulit sebagai tema tahun ini: "Pembuat Pelana Pernambuco: Kraf yang Mengubah". Bagi sesiapa yang menggemari kerja kulit, sungguh menggembirakan melihat tradisi ini mendapat perhatian sebegini.
Menurut akhbar Folha de Pernambuco, pameran ini dijangka menghimpunkan lebih 5,000 pengrajin, seniman rakyat dan peserta pameran di kira-kira 700 ruang komersial, dengan pelaburan 16 juta real, yang terbesar dalam sejarah pameran. Edisi sebelumnya menjana aktiviti ekonomi 163 juta real dan menarik kira-kira 340,000 pengunjung. Buat pertama kali, pameran ini turut menerima sekumpulan sepuluh pembeli antarabangsa, dalam kerjasama dengan ApexBrasil.
Penghormatan kepada kulit ini mengingatkan kita tentang tokoh penting dalam kraf: Zé Venceslau, yang berkait dengan kitaran kulit Exu; Irineu do Mestre dari Salgueiro, terkenal dengan topi "bonéu" yang dipakai penyanyi João Gomes; dan Fafá Belém dari Petrolândia, perintis penggunaan kulit tilapia secara kraf. Laporan itu juga menonjolkan Cachoeirinha, rujukan nasional dalam pembuatan pelana dan kelengkapan kuda, serta kehadiran kulit dalam fesyen bebas Pernambuco.
Yang paling menarik perhatian saya ialah pelana dan kelengkapan kuda diangkat sebagai warisan budaya, bukan sekadar produk. Kulit telah digunakan berkurun lamanya untuk pakaian, alat dan aksesori di Timur Laut, dan pameran ini meletakkan ilmu itu di tengah-tengah program, bersama bengkel, pertunjukan fesyen dan forum. Bagi sesiapa yang mengikuti kraf kulit, ini contoh baik bagaimana tradisi wilayah boleh berhubung dengan reka bentuk kontemporari dan pasaran baharu.
Berita kecil, tetapi menggembirakan saya: semasa Expoacre 2026 di Acre, Sistem FAEAC/SENAR/Kesatuan memasukkan kursus kraf kulit di Rumah Pengeluar ke dalam program. Latihan itu berlangsung pada Rabu, 5 Ogos, dan memfokuskan pembuatan tali pinggang muladeiro, tali pinggang kulit tradisional di kawasan luar bandar.
Kursus itu diketuai oleh pengajar Pedro Pereira, yang berkongsi pengalaman praktikal dengan peserta. Menurutnya, matlamatnya ialah meluaskan pengetahuan pelajar dan menambah sesuatu kepada resume setiap orang. Salah satu kata-katanya meringkaskan semangat aktiviti ini dengan baik: bagi sesetengah orang, kraf berfungsi sebagai terapi, dan bagi yang lain ia boleh menjadi sumber pendapatan yang penting.
Antara peserta ialah Thayane Raulino, pelajar kursus Juruteknik Pertanian SENAR-AC, yang mengetahui tentang bengkel itu melalui kumpulan kelasnya dan berkata dia mahu terus belajar dan mungkin menjadikan kulit sebagai pendapatan tambahan. Jarlany Raulino, graduan kursus Juruteknik Ternakan, juga hadir untuk mencari kemahiran baharu, terutamanya membuat tali pinggang.
Saya suka melihat kerja kulit menjadi pintu masuk bagi sesiapa yang mahu belajar kemahiran dengan tangan. Tali pinggang mudah diterangkan, tetapi ia menghimpunkan langkah asas kraf seperti memotong, kemasan dan pemasangan, jadi ia sesuai sebagai karya pertama. Mesejnya, kursus ringkas dan mudah diakses di pesta pertanian boleh menarik ramai orang kepada kraf kulit.
Penyepuhan emas (gold tooling) ialah antara teknik kulit yang sukar saya alihkan pandangan daripadanya: bahagian logam alat tembaga kecil dipanaskan, daun emas diletakkan di atas kulit, dan corak ditekan pada permukaannya. Catatan terkini dalam blog National Art Library V&A membincangkan kraf ini melalui alat-alatnya dan bukan buku yang siap.
Katalog itu menulis bahawa setakat ini beliau telah merekodkan 171 alat jilid, kebanyakannya milik tiga tukang jilid: Sarah Prideaux, Charles Ricketts dan Sybil Pye. Tiga puluh lima daripadanya milik Prideaux sendiri, yang ditandatangani dan didermakannya kepada perpustakaan antara 1911 dan 1917. Semuanya digunakan untuk penyepuhan emas, jadi ini peluang jarang untuk melihat cop yang menghasilkan kesan yang biasanya hanya kita lihat pada kulit buku.
Kisah Prideaux ialah bahagian yang paling melekat dalam ingatan saya. Dilahirkan di London pada 1853, beliau mengajar bahasa Inggeris sehingga 1888 dan kemudian menjadi tukang jilid profesional. Jilidan pertamanya diulas dengan kasar pada 1891 sebagai "unik tetapi tidak cantik", namun beliau kemudian menghasilkan lebih 300 jilidan. Beliau berhati-hati tentang bahan, hanya memilih kulit terbaik dan kertas marmer untuk helaian pelindung, dan pada hujung 1800-an beliau mereka alat besar yang diilhamkan oleh jubin Turki dan Syria dalam koleksi V&A. Salah satunya terdapat pada jilidan 1902 beliau bagi Rubaiyat Omar Khayyam terbitan Vale Press.
Catatan itu turut menyebut bahawa beliau mengupah seorang penyiap mahir, Lucien Broca, dari pertengahan 1890-an hingga 1900, dan tidak memberi kredit kepadanya, yang lazim pada zaman itu. Beliau menggelar dirinya wanita pertama yang membina kerjaya dalam bidang jilid buku dan mengajarnya.
Bagi sesiapa yang bekerja dengan kulit, ini peringatan yang indah bahawa satu cop, sedikit haba dan tangan yang mantap boleh membawa keseluruhan reka bentuk. Saya ingin melihat lebih banyak alat ini difoto bersebelahan kesan yang ditinggalkannya.
Sempena Hari Warisan Eropah, Cité du cuir di Saint-Junien, di jabatan Haute-Vienne, menganjurkan demonstrasi pemotongan dan jahitan sarung tangan pada 19 dan 20 September 2026. Yang menggembirakan saya ialah muzium itu bukan sekadar mempamerkan sarung tangan di dalam almari kaca: profesional bekerja secara langsung di depan pengunjung.
Demonstrasi berlangsung pada kedua-dua hari dari jam 3 petang hingga 6 petang, di sebuah bengkel yang dibina semula di tengah-tengah pameran kekal. Pengunjung dapat melihat kerja tukang potong dan penjahit, serta mengikuti peringkat pembuatan sarung tangan kulit, dari memotong kulit hingga pemasangan.
Kemasukan ke Cité du cuir pada dua hari itu percuma secara istimewa, dari jam 10 pagi hingga 6 petang, sebagai sebahagian daripada Hari Warisan Eropah. Peluang yang baik untuk mendekati kemahiran yang membina nama baik rantau ini.
Bagi mereka yang menceburi kerja kulit sebagai hobi, melihat pembuat sarung tangan menguruskan pemotongan, arah kulit dan jahitan adalah pelajaran kerendahan hati yang sebenar: sarung tangan memerlukan ketepatan yang sangat berbeza daripada dompet atau beg. Acara ini sudah tamat, tetapi muzium masih dibuka dan butirannya ada di laman web citeducuir.fr. Saya harap akan ada lagi temu janji seperti ini.
Sumber: OpenAgenda / Ministère de la culture (JEP 2026 Nouvelle-Aquitaine)
