Kiến biến carbon dioxide thành 'lớp giáp'

Kiến thường khiến ta bất ngờ, nhưng tin này nói về hóa học hơn là hành vi. Sericomyrmex amabilis, họ hàng của loài kiến cắt lá ở Trung và Nam Mỹ, thải một phần carbon dioxide ra khỏi tổ qua hệ thống thông gió và chuyển phần còn lại thành một lớp khoáng chất trên bộ xương ngoài của mình.

Trước đây đã từng ghi nhận hiện tượng tương tự. Năm 2020, Cameron Currie thuộc Đại học Wisconsin-Madison và các cộng sự đã mô tả lớp giáp sinh khoáng ở Acromyrmex echinatior và liên kết nó với vi khuẩn chi Pseudonocardia. Công trình mới báo cáo rằng chưa tìm thấy vi khuẩn cộng sinh nào ở Sericomyrmex amabilis. Nếu điều này được xác nhận, loài này sẽ là động vật đầu tiên được biết đến biến khí thành khoáng chất mà không cần sự trợ giúp của vi khuẩn.

Các nhà nghiên cứu đã dùng phương pháp theo dõi đồng vị bền của carbon, khối phổ ion thứ cấp ở thang nano và cộng hưởng từ hạt nhân trạng thái rắn của carbon-13. Họ phát hiện lớp này chứa dolomite, một khoáng chất khó tạo ra trong phòng thí nghiệm. Để tổng hợp dolomite có cấu trúc trật tự thường cần áp suất và nhiệt độ lên tới hàng trăm độ, còn trong tự nhiên nó hình thành qua hàng nghìn đến hàng triệu năm.

Ngược lại, kiến tạo ra dolomite trật tự một phần một cách nhanh chóng và ở nhiệt độ thấp. Cơ chế vẫn chưa rõ. Quá trình sinh khoáng này giải quyết hai vấn đề cùng lúc: làm chắc lớp giáp và loại bỏ CO₂ thừa khỏi tổ.

Cần lưu ý một điều quan trọng: công trình được đăng trên máy chủ bản in trước bioRxiv và chưa qua bình duyệt, nên kết quả còn sơ bộ. Điều đó càng khiến việc theo dõi những nghiên cứu tiếp theo trở nên thú vị.

Nguồn: Naked Science