Có một đám mây trên Sao Hỏa mà mình thấy thật sự kỳ lạ: nó dài khoảng 1.600 km, có lúc tới 1.800 km (cỡ 1/12 chu vi hành tinh), xuất hiện gần như mỗi buổi sáng rồi biến mất hoàn toàn chỉ sau vài giờ.
Giới khoa học gọi nó là Arsia Mons Elongated Cloud (AMEC), vì nó hình thành phía trên Arsia Mons, ngọn núi lửa đã tắt cao khoảng 20 km ở vùng Tharsis, phía nam xích đạo Sao Hỏa. Tàu quỹ đạo Mars Express của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) phát hiện nó từ năm 2018, và từ đó đến nay các mô phỏng vẫn chưa tái tạo được cách nó ra đời.
Về hình dạng, AMEC là mây địa hình: gió mạnh đẩy không khí ẩm vượt qua núi cao, giống kiểu mây Levanter thỉnh thoảng hình thành trên mỏm đá Gibraltar. Nhưng điểm mấu chốt nằm ở chỗ khác. Trên Trái Đất, mây thường hình thành bằng kết tinh dị thể: hơi nước ngưng tụ thành băng quanh các hạt bụi, muối, phấn hoa hay bồ hóng. Khí quyển Sao Hỏa có rất nhiều bụi, vậy mà quá trình đó lại không xảy ra ở đây.
Trong bài báo đăng ngày 7/10 trên Nature Geoscience, nhóm của nhà khoa học hành tinh Jorge Hernández-Bernal (Đại học Basque Country, Tây Ban Nha) cho rằng hơi nước ở AMEC chuyển thẳng thành hạt băng mà không cần "hạt nhân" nào. Họ gọi đó là kết tinh đồng thể, một quá trình chưa từng được ghi nhận trong khí quyển của bất kỳ hành tinh nào. Khi đưa cơ chế này vào mô hình khí tượng Sao Hỏa, họ tái tạo được đúng các đặc điểm của đám mây.
Điều kiện để chuyện đó xảy ra cũng rất đặc biệt: gió thổi lên sườn Arsia Mons (cao hơn gấp đôi đỉnh Everest) tạo ra một làn sóng đẩy không khí lên rất nhanh, nhiệt độ có thể giảm tới 30 độ C chỉ trong 10 phút. Hơi nước có thể một phần đến từ khí quyển, một phần từ lớp sương dày phủ trên đỉnh núi.
Mình thích nhất ở câu chuyện này là một hiện tượng tưởng như "sai luật" lại buộc người ta phải bỏ qua những nguyên tắc khí tượng quen thuộc để tìm ra lời giải. Mars Express cũng là một trong số rất ít tàu có thể quan sát đỉnh Arsia Mons vào ban ngày, nên dữ liệu của nó là chìa khóa của phát hiện này.
Nguồn: VnExpress
Mỗi lần tôi nghĩ đại dương chẳng còn gì làm mình bất ngờ nữa, lại có một câu chuyện như thế này xuất hiện. Một nhóm nhà khoa học vừa kết thúc hội thảo định danh loài tại Buenos Aires và chỉ trong hai tuần, họ đã xác nhận 57 loài sinh vật biển hoàn toàn mới cùng 5 chi mới từ các mẫu vật thu được ở hẻm núi Mar del Plata. Đó là một lượng sự sống khổng lồ mà trước nay chưa ai từng đặt tên.
Điều khiến tôi ấn tượng là tốc độ họ làm việc. Họ tập hợp khoảng hai mươi nhà phân loại học từ Mỹ Latinh và châu Âu, giao cho họ các mẫu vật do tàu nghiên cứu Falkor (too) thu thập hồi tháng 8 năm 2025, rồi để họ phân tích bằng Ocean Census NOVA, một nền tảng mở dùng để ghi nhận loài mới. Kết quả là hai mươi loài giáp xác chân chèo mới, hai mươi hai loài da gai như hải sâm, mười bốn loài san hô và một loài thân mềm chân xẻng.
Ngôi sao của sự kiện là "Loki", một loài hải sâm biển sâu có những phần phụ nhỏ hình sừng khiến ai cũng liên tưởng đến vị thần Bắc Âu. Nó được quay phim khi còn sống dưới đáy biển ở độ sâu khoảng 2.577 mét — kiểu thước phim nhắc ta rằng chính hành tinh của mình vẫn còn xa lạ đến nhường nào.
Thật lòng mà nói, đây chính là lý do tôi luôn theo dõi tin tức về biển sâu. Chính chuyến thám hiểm từng biến một con sao biển màu cam rực rỡ thành khoảnh khắc "Patrick Star" gây sốt mạng, giờ lại mang đến cho chúng ta cả loạt loài mới. Nếu bạn muốn tự mình tìm hiểu, dữ liệu mở có tại oceancensus.org — các nhà nghiên cứu công bố mọi thứ miễn phí.
Nguồn: Schmidt Ocean Institute
Một tin nhỏ từ Ifremer đã làm tôi vui trong thời gian gần đây. Hai nguyên mẫu phao Argo Deep-6000 đã thực hiện những lần lặn tự động đầu tiên trên biển khơi, phía bắc quần đảo Antilles. Từ ngày 11 tháng 1, mỗi chiếc đã hoàn thành năm chu kỳ đầy đủ xuống độ sâu 6.000 mét.
Điều tôi quan tâm là lý do. Khoảng 10% tổng lượng ấm lên của đại dương xảy ra dưới 2.000 mét, và dữ liệu cho thấy có một tín hiệu ấm lên rõ rệt dưới 4.000 mét ở Nam Đại Dương, tín hiệu này sau đó lan dần lên phía bắc. Cho đến nay, đa số phao không thể lặn sâu đến vậy. Các thiết bị này sẽ đo độ mặn, nhiệt độ, oxy và áp suất gần như theo thời gian thực, rồi gửi dữ liệu về qua vệ tinh.
Về kỹ thuật thì khá thông minh: thân phao làm bằng vật liệu composite thay vì titan, và thiết bị nặng 40 kg, so với 20 kg của phao thông thường. Mỗi chu kỳ kéo dài mười ngày, và thiết kế hướng tới bảy năm hoạt động. Các nguyên mẫu được thiết kế tại Plouzané cùng công ty nke Instrumentation, đơn vị đã phát triển phần điện tử và phần mềm.
Như vậy, sau Hoa Kỳ và Trung Quốc, Pháp trở thành quốc gia thứ ba có thể thiết kế các máy đo biên dạng Argo đạt tới những độ sâu này. Mục tiêu công bố là vận hành 30 phao sâu 6.000 mét vào năm 2028, chủ yếu ở Bắc Đại Tây Dương. Chương trình Argo, khởi động năm 2000, có khoảng 4.000 phao, trong đó gần 1.250 chiếc có thể lặn xuống dưới 2.000 mét.
Tôi thấy xúc động khi vực thẳm được khám phá không phải bằng một tàu ngầm to lớn và ngoạn mục, mà bằng một thiết bị nhỏ bé, kiên nhẫn, nổi lên rồi chìm xuống mỗi mười ngày suốt nhiều năm. Đó là một kiểu thám hiểm lặng lẽ, nhưng chính nó sẽ cho chúng ta biết đại dương đang thay đổi ra sao.
Nguồn: Ifremer / ANR
Thỉnh thoảng một bức ảnh mới của James Webb khiến tôi đứng lặng trước màn hình, và lần này là NGC 7129, một vườn ươm sao cách Trái Đất khoảng 3.300 năm ánh sáng. Kính viễn vọng nhạy với tia hồng ngoại này có thể nhìn xuyên qua bụi. Khu vực này trước đó đã được Spitzer quan sát, nay đã ngừng hoạt động, nhưng độ phân giải thấp hơn nhiều.
Ở trung tâm là LkHα 234, một ngôi sao tiền dãy chính có khối lượng từ 5 đến 8 lần Mặt Trời: ngôi sao nặng nhất và trưởng thành nhất trong toàn khu vực. Bên trái mở ra một hốc vàng rộng khoảng 3,5 năm ánh sáng, được khoét bởi các dòng vật chất mà ngôi sao đã phóng ra ở giai đoạn trước. Màu sắc có ý nghĩa rõ ràng: hydro nguyên tử nóng hiện màu vàng, còn hydro phân tử lạnh hơn hiện màu đỏ.
Bên trong hốc có những ngôi sao tiền dãy chính khác, mà gió sao của chúng tạo ra các vòng cung sốc và những hốc nhỏ hơn. Ở rìa, nơi các phân tử hydro tách thành nguyên tử, hình thành một vùng quang phân ly. Ở phía bên phải, các protosao trẻ hơn được bao bọc trong vật chất đặc, lổn nhổn, và các tia phản lực quá nóng của chúng tạo ra sóng sốc đôi khi chồng lên nhau.
Ở phía trên bên trái là chi tiết tôi thích nhất: một protosao với đĩa hình bánh vòng đổ bóng lên một tinh vân xanh, một cấu trúc tương tự như 'Bóng Dơi' mà Hubble từng ghi lại.
Điều khiến tôi mê mẩn là trong một tấm ảnh có thể đọc được nhiều thế hệ sao, từ những ngôi sao chín muồi nhất đến những sinh linh mới ra đời vẫn còn ẩn trong bụi. Hình ảnh thuộc về NASA, ESA, CSA và STScI, còn phần xử lý do Alyssa Pagan thực hiện.
Nguồn: Media INAF
Tôi đọc được một tin thực sự thu hút sự chú ý: lần đầu tiên các nhà thiên văn quan sát thấy một sao lùn đỏ hấp thụ một thiên thể đang quay quanh nó. Hệ đó là ZTF J0440+2325, trong đó một sao lùn nâu quay quanh một sao lùn đỏ. Công trình được đăng trên Nature Astronomy.
Con số ấn tượng. Sao lùn nâu hoàn thành một vòng quay trong 86,65 phút. So sánh thì Sao Thủy, hành tinh gần Mặt Trời nhất, mất 88 ngày cho một vòng quay. Các quan sát ở năm dải bước sóng cho thấy trên sao lùn đỏ có một điểm nóng sáng, nhiệt độ từ năm đến chín nghìn độ.
Khoảng cách đến hệ được ước tính là 326 năm ánh sáng, với 489 năm ánh sáng là giới hạn trên. Điều này ảnh hưởng đến kích thước của điểm nóng: khoảng 6.700 km trong trường hợp đầu và khoảng 10.000 km trong trường hợp sau. Lời giải thích duy nhất mà các nhà nghiên cứu tìm được và phù hợp với quan sát là vật chất đang rơi từ sao lùn nâu xuống sao lùn đỏ.
Các tác giả cho rằng đây là trường hợp đầu tiên được quan sát về sự chuyển giao vật chất như vậy. Tôi đặc biệt thích ý tưởng rằng quá trình này có thể kéo dài hàng tỷ năm, như một "sự tiêu hóa bên ngoài" chậm rãi, chứ không phải một vụ nổ kịch tính. Vũ trụ không phải lúc nào cũng ngoạn mục; đôi khi nó chỉ đơn giản là rất kiên nhẫn.
Cùng ngày, trên cùng tạp chí, xuất hiện một bài báo khác về sao lùn trắng HS 0209+0832, gần đó có một hành tinh khổng lồ hình thành từ mảnh vỡ của những hành tinh cổ hơn. Tôi sẽ quay lại câu chuyện đó riêng.
Nguồn: Naked Science
Tin tức từ đáy biển sâu này khiến tôi tò mò ngay lập tức. Các nhà nghiên cứu thuộc Viện Đại dương Schmidt đã phát hiện 57 loài sinh vật biển mới trong một chuyến khảo sát ngoài khơi Argentina. Trong số đó có năm chi khoa học mới, thuộc các nhóm như san hô, hải sâm và giáp xác.
Các phát hiện đến từ hẻm núi Mar del Plata, một thung lũng dưới nước ngoài khơi bờ biển Argentina. Công việc được thực hiện ở độ sâu khoảng 2.500 mét, nơi không còn ánh sáng mặt trời và chỉ có thể quan sát bằng robot và camera.
Một phát hiện đặc biệt thu hút sự chú ý: loài hải sâm "Loki". Cái tên tất nhiên có chút đùa vui, và đó chính là điều tôi thích ở nghiên cứu khoa học. Đằng sau một cái tên như vậy là nhiều năm làm việc nghiêm túc, nhưng những người trong phòng thí nghiệm cũng được phép mỉm cười trên đường đi.
Điều khiến tôi thấy thú vị là chúng ta không nói về một hành tinh xa xôi, mà về một nơi trên Trái Đất, nơi một chuyến khảo sát có thể tìm thấy hàng chục sinh vật chưa từng được biết đến. Điều đó cho thấy chúng ta còn biết quá ít về chính đại dương của mình.
Tôi sẽ tiếp tục theo dõi các bản tin về chuyến khảo sát này và sẽ bổ sung vào bài viết khi có thêm thông tin về từng loài.
Nguồn: ZDFheute
Trong tuần này, một trong những tin tức khiến tôi ấn tượng nhất là: NASA không chỉ tìm kiếm các câu trả lời khoa học trên Mặt trăng, mà còn tìm kiếm một nơi trú ẩn.
Cơ quan này đã chọn một dự án có tên GIMLI, nằm trong chương trình PRISM, để nghiên cứu một hố sâu có tên "Marius Hills Pit". Tàu thăm dò Nhật Bản "Kaguya" đã quan sát hố này vào năm 2009, và từ đó, các nhà khoa học cho rằng nó có thể là lối vào một ống dung nham cổ xưa, kéo dài dưới bề mặt và vượt ra ngoài miệng núi lửa.
Kế hoạch là đội ngũ sẽ trực tiếp làm việc trên bề mặt Mặt trăng với ba thiết bị bổ sung cho nhau: một radar xuyên đất, các cảm biến địa chấn và một máy đo trọng lực, để xác định xem ống dung nham có thực sự tồn tại và có kích thước như thế nào. Dự án này do Viện Khoa học Hành tinh (PSI) dẫn đầu, hợp tác với Cơ quan Vũ trụ Na Uy. Công ty Honeybee Robotics sẽ cung cấp thiết bị, và thiết bị này sẽ được đưa lên Mặt trăng thông qua chương trình CLPS thương mại, sử dụng một tàu đổ bộ và một xe tự hành.
Điều tôi thích ở đây là tính ứng dụng thực tế. Một hang động tự nhiên như vậy có thể bảo vệ các phi hành gia khỏi nhiệt độ khắc nghiệt, bức xạ và các thiên thạch nhỏ. Như Gareth Morgan, phó trưởng nhóm nghiên cứu, giải thích, các ống dung nham phổ biến ở các núi lửa bazan trên Trái Đất, vì vậy việc tìm thấy chúng trên Mặt trăng cho phép chúng ta hiểu rõ hơn về lịch sử của nó, dựa trên những gì chúng ta biết về các hang động trên Trái Đất.
Câu trả lời cuối cùng vẫn còn phụ thuộc vào dữ liệu mà GIMLI sẽ thu thập, nhưng câu hỏi đặt ra rất thú vị: liệu các hang động trên Mặt trăng có thể trở thành một phần quan trọng của mọi kế hoạch tương lai để định cư trên Mặt trăng?
Chi tiết về ba thiết bị mà NASA đã chọn được nêu trong thông báo chính thức:
https://www.nasa.gov/news-release/nasa-adds-new-science-investigation…
Nguồn: World Press Arabic.
Hình ảnh: NASA · Public Domain
Tin tức gần đây từ chuyến khảo sát của tàu nghiên cứu thuộc Viện Đại dương Schmidt khiến tôi trầm ngâm. Ngày 13 tháng 6, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy một chiếc áo sơ mi ở độ sâu khoảng 3.000 mét trên Đại Tây Dương, cách bờ biển Brazil khoảng 1.700 km.
Mục tiêu của chuyến đi là nghiên cứu các đới đứt gãy dọc theo sống núi giữa Đại Tây Dương, một trong những môi trường hẻo lánh nhất hành tinh. Các nhà khoa học hy vọng tìm thấy một môi trường chưa ai khám phá, nhưng thay vào đó họ gặp rác thải của con người. Rác được thu bằng ROV, một phương tiện điều khiển từ xa, và chuyến khảo sát còn sử dụng AUV, một phương tiện tự hành dưới nước.
Nhà nghiên cứu Ronaldo Christofoletti thuộc Unifesp, người có mặt trên tàu, kể rằng họ tìm thấy "một chiếc áo sơ mi và một lon nước uống" ở nơi có lẽ là một trong những phần cuối cùng còn nguyên vẹn của hành tinh. Với tôi, câu nói đó tóm gọn tất cả.
Tôi thường nghĩ đáy biển sâu là vùng đất hoang dã thực sự cuối cùng. Biết rằng dấu vết của chúng ta đã đến tận nơi xa xôi như vậy, cách xa mọi bờ biển, là một lời nhắc nhở khó chịu. Đồng thời, tôi mừng vì vẫn có những chuyến khảo sát đến được đó và cho chúng ta thấy bằng hình ảnh, thay vì để sự việc chỉ là phỏng đoán.
Nguồn: CNN Brasil
Nhóm nghiên cứu gồm JAXA và các đơn vị khác vừa công bố rằng họ là những người đầu tiên trên thế giới chụp ảnh trực tiếp được tia gamma năng lượng thấp đến từ trung tâm Dải Ngân Hà, theo cùng nguyên lý với kính thiên văn quang học. Đọc tin này, tôi thấy đây là chuyện nghe qua thì có vẻ khô khan nhưng thực ra rất đáng nể, nên muốn giới thiệu với mọi người.
Đối tượng quan sát là tia gamma có năng lượng 150–600 keV, tức thấp hơn 1 MeV. Dải năng lượng này chưa có phương pháp chụp ảnh nào đủ chính xác, nhiễu nền lại rất lớn, nên từ lâu vẫn là vùng chưa được khai phá, được gọi là "khoảng trống MeV" (MeV gap). Nghe nói từ trước đến nay, người ta chỉ có thể dựa vào cách gián tiếp: mô hình hóa nhiễu trên toàn bầu trời cùng tín hiệu yếu ớt rồi suy ra kết quả.
Thiết bị được sử dụng là "camera Compton theo dõi vết electron (ETCC)", có thể lần theo cả quỹ đạo bay của electron. Nhóm đã phân tích dữ liệu quan sát trong khoảng một ngày từ thí nghiệm khinh khí cầu tầng cao "SMILE-2+", được phóng từ miền trung nước Úc vào năm 2018, và ghi lại được dưới dạng hình ảnh tín hiệu có ý nghĩa thống kê đến từ hướng trung tâm Ngân Hà. Tôi thấy phần giải thích rất dễ hiểu: với camera Compton thông thường, ngay cả một nguồn sáng dạng điểm cũng bị nhòe ra thành hình vành khuyên, còn với ETCC thì nó hội tụ lại thành một điểm.
Tia gamma từ quá trình hủy positron thu được phù hợp với các quan sát trước đây trong phạm vi sai số, nhưng cường độ lại cao gấp khoảng 2 lần. Việc bức xạ mạnh hơn giá trị lý thuyết vài lần nay càng được khẳng định chắc chắn hơn, nên người ta kỳ vọng có thể kiểm chứng các nguồn gốc chưa biết như vật chất tối hay lỗ đen nguyên thủy. Kết quả này đã được đăng trên tạp chí của Hội Vật lý Hoa Kỳ vào tháng 8 năm 2026, và còn được giới thiệu trong mục Research Highlight của Nature.
Thí nghiệm tiếp theo với độ nhạy cao hơn là "SMILE-3" cũng đang được chuẩn bị, là ứng viên cho thí nghiệm khinh khí cầu dự kiến diễn ra tại Úc vào năm 2028. Cách nói "từ khoa học suy đoán sang khoa học quan sát" khiến tôi thực sự ấn tượng.
Nguồn: JAXA (Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản)
Tôi rất thích những câu chuyện thiên văn có liên hệ với các ghi chép từ gần một nghìn năm trước. Vào năm 1181, các nhà quan sát ở Trung Quốc và Nhật Bản đã ghi lại sự xuất hiện của một "ngôi sao mới" có thể nhìn thấy suốt nhiều tháng. Ngày nay, người ta cho rằng ánh sáng đó chính là siêu tân tinh đã để lại tinh vân Pa 30, và các nhà khoa học vừa có được hình ảnh sắc nét nhất từ trước đến nay về nó.
Các quan sát được thực hiện bằng kính thiên văn Gemini North ở Hawaii và cho thấy nhiều cấu trúc gấp khoảng mười lần so với những lần quan sát trước. Những sợi khí dài khiến tinh vân trông như pháo hoa hay một bông bồ công anh hóa ra thực chất là những chuỗi nút khí, giống như các hạt trên một chuỗi vòng cổ.
Mỗi "hạt ngọc" có đường kính khoảng bốn ngày ánh sáng. Điều khiến nhóm nghiên cứu ngạc nhiên nhất là chúng đồng đều đến mức nào và xếp ngay ngắn ra sao dọc theo các sợi khí, trong khi người ta vốn dự đoán một thứ hỗn loạn hơn nhiều. Công trình đã được công bố trên tạp chí The Astrophysical Journal.
Còn một chi tiết nữa mà tôi thấy thật thú vị: ở trung tâm Pa 30 vẫn còn tồn tại một "ngôi sao xác sống". Một phần của sao lùn trắng đã sống sót sau vụ nổ, điều thường thấy ở các siêu tân tinh loại Iax hiếm gặp. Việc nghiên cứu những nút khí này có thể giúp tái hiện lại vụ nổ mà tổ tiên chúng ta từng chứng kiến đã diễn ra như thế nào.
Nguồn: WIRED en Español
Trong kỳ nghỉ Quốc khánh, tôi đọc được một tin khiến mình khá phấn khích: tàu khoan đại dương “Mộng Tưởng” đã kết thúc chuyến khoan thử nghiệm kéo dài 30 ngày ở Biển Đông và trở về Quảng Châu. Theo Cục Điều tra Địa chất Trung Quốc, lần này tàu đã hoàn thành khoan lấy mẫu lõi tại hai giếng ở vùng biển có độ sâu nước khoảng 4.100 mét ở Biển Đông, lấy được thành công mẫu đá bazan của bồn đại dương Biển Đông.
Tôi đã cố ý ghi lại vài con số: độ sâu hoàn thành giếng lớn nhất của chuyến này là 4.929,17 mét, chiều sâu khoan lớn nhất là 864,77 mét, phá kỷ lục độ sâu nước tác nghiệp lớn nhất trong các đợt khoan do Trung Quốc tự thực hiện. Nhóm nghiên cứu đã dùng bộ dụng cụ khoan lấy lõi kiểu xoay do chính họ phát triển để lấy lên một đoạn lõi đá bazan dài 4,27 mét.
Theo bài báo, Trung Quốc nhờ đó trở thành quốc gia thứ ba, sau Mỹ và Nhật Bản, dùng tàu khoan để lấy được mẫu đá cứng từ bồn đại dương ở biển sâu; năng lực khoan lấy lõi ở biển sâu được nâng lên cấp 5.000 mét, và tỷ lệ lấy lõi của nhiều lượt tác nghiệp đều vượt quá 100%.
Theo tôi, điều thú vị nhất ở loạt lõi đá này là chúng có thể cung cấp tư liệu trực tiếp cho việc nghiên cứu Biển Đông đã tách giãn và tiến hóa như thế nào; đồng thời cũng cho thấy các thiết bị khoan cốt lõi sản xuất trong nước đã vượt qua thử thách trong điều kiện nước siêu sâu. Rất mong chờ những thành quả nghiên cứu tiếp theo.
Nguồn: 人民网（人民日报海外版）
Chiếc kính viễn vọng không gian hồng ngoại xa mà cá nhân tôi luôn để tâm bấy lâu nay cuối cùng cũng sắp được triển khai. Ngày 23 tháng 9, NASA đã chọn kính viễn vọng thế hệ mới "PRIMA" làm sứ mệnh đầu tiên của hạng mục sứ mệnh mới được lập ra mang tên "Probe Explorers". Quyết định này được đưa ra sau khi so sánh với kính viễn vọng tia X "AXIS", với mục tiêu phóng vào năm 2033 và quan sát trong 5 năm. Trần kinh phí dự án là 1,2 tỷ USD (chưa bao gồm chi phí phóng).
Điều thú vị ở tia hồng ngoại xa là nó có thể nhìn xuyên qua những vùng bị bụi bao phủ, nơi các ngôi sao và hành tinh đang hình thành. PRIMA sẽ nghiên cứu cách các hành tinh được tạo ra, cách các thiên hà và lỗ đen siêu khối lượng phát triển, đồng thời đo tỷ lệ giữa deuterium và hydro (tỷ lệ D/H) trong nước của sao chổi để tìm lời giải cho câu hỏi "Nước trên Trái Đất đến từ đâu?". Câu hỏi này dù nghe bao nhiêu lần tôi vẫn thấy háo hức.
Đường kính kính viễn vọng là 1,8 m. Để nhiệt của chính nó không trở thành nhiễu, kính được làm lạnh xuống khoảng 4,5 K và mang theo thiết bị quang phổ "FIRESS" cùng thiết bị chụp ảnh và đo phân cực "PRIMAger". Kính sẽ lấp đầy dải bước sóng nằm giữa JWST và kính viễn vọng ALMA, và nghe nói 75% thời gian quan sát sẽ được mở cho các đề xuất từ giới nghiên cứu trên toàn thế giới.
Về phía Nhật Bản, JAXA dự kiến tham gia với tư cách cơ quan hợp tác quốc tế. Các phương án đang được xem xét bao gồm cung cấp công nghệ cách nhiệt từng được phát triển cho kính viễn vọng hồng ngoại "SPICA" (dự án từng được nghiên cứu trước đây) và hỗ trợ thu nhận dữ liệu tại Trạm mặt đất thám hiểm không gian sâu Misasa. Thấy công nghệ của SPICA được tiếp nối theo cách này, tôi thấy lòng mình hơi rưng rưng.
Nguồn: TECH+ (Mynavi News)
Tin này làm tôi mỉm cười: chỉ một hội thảo kéo dài hai tuần ở Buenos Aires đã biến một đống mẫu vật biển sâu thành 57 loài và năm chi mà trước đây chưa ai mô tả.
Hồi tháng Bảy, hai mươi nhà phân loại học và nhà nghiên cứu trẻ từ Mỹ Latinh và châu Âu đã cùng nhau làm việc tại Universidad Maimónides. Hội thảo do Nippon Foundation-Nekton Ocean Census phối hợp với Schmidt Ocean Institute, CONICET và bảo tàng khoa học tự nhiên của Argentina tổ chức. Phần lớn mẫu vật đến từ chuyến thám hiểm năm 2025 của Schmidt Ocean Institute tới hẻm núi Mar del Plata, nơi robot lặn ROV SuBastian thu thập động vật từ tàu nghiên cứu Falkor (too), cùng với một số mẫu cũ hơn của CONICET.
Con số được chia ra như sau: 20 loài giáp xác chân chèo, 22 loài da gai (hải sâm và huệ biển), 14 loài thuộc ngành Thích ty bào như san hô tám ngăn, bút biển và san hô đá, cùng một loài thân mềm vỏ ngà.
Tôi thích nhất là một con hải sâm có sừng thuộc chi Peniagone, được đặt biệt danh là "Loki", được tìm thấy ở độ sâu 2.577 mét. Đây là một trong tối đa mười loài hải sâm mới từ đợt thu mẫu này. Và chi tiết khiến tôi nhớ mãi: cho đến nay mới chỉ khoảng 10% số mẫu giáp xác chân chèo được xem xét, và tất cả đều hóa ra là loài mới.
Một số loài san hô thậm chí có thể là chi mới hoặc họ mới khi phân tích di truyền hoàn tất. Các mẫu vật sẽ được lưu giữ trong bộ sưu tập quốc gia của Argentina, còn các loài đã được xác nhận sẽ được đưa vào cơ sở dữ liệu mở của Ocean Census. Thật lòng mà nói, đây là lời nhắc nhở rõ ràng rằng chúng ta mới thực sự lập danh mục được rất ít về biển sâu.
Nguồn: DIVE Magazine
