學外語最常見的卡關是：單字、文法都學了不少，真正開口時卻只會那幾個最熟的字。最近讀到一個很實用的方法，叫做「窄式學習」（narrow learning）。
概念很簡單：找一個你真的有興趣、好奇的主題，然後用不同的素材和媒介反覆接觸它。重點不是一直學新內容，而是讓同樣的語言在不同情境裡重複出現。內容固定下來之後，注意力就能從「理解內容」慢慢轉移到「這件事到底怎麼說」。
原文作者舉了自己的例子。他喜歡喝咖啡，看到「起床不要馬上喝咖啡」的討論，就拿這個主題來練英文：聽 Andrew Huberman 的 podcast、請 ChatGPT 用英文解釋、用 ChatGPT 語音當家教直接聊、上網讀相關文章，再聽不同角度的中英文 podcast。
咖啡新知其實沒學到多少，但語言上的收穫完全不同。他原本只會說 drink coffee later，後來在不同素材裡遇到 delay your morning coffee、wait about 90–120 minutes、There's solid evidence that…、consume caffeine on an empty stomach，還學到 overly wired（喝完咖啡太亢奮）和 lethargy（沒精神）。只看一篇文章，這些說法只是「看過」；同一個主題聽、讀、說好幾次，它們就開始在不同情境中反覆出現。
我覺得這段話說得很好：重複的不是單字，而是真實的語言使用情境。你會開始注意到一個字通常跟什麼內容一起出現、什麼情境會用、別人實際上怎麼說。
這個方法特別適合已經有基礎、卻卡在「明明會卻想不到」的人。文章談的是英文，但我覺得換成任何一種語言都適用：先挑一個你最近很好奇的主題，用 podcast、影片、文章和 AI 對話去追它，最後再試著用自己的話講一次。
来源：創勝文教 NTE
Yurt dışında eğitim almaya karar verdiğimde, işe hedef ülkeyi seçerek başlamak gibi klasik bir hataya düştüm. Oysa asıl çıkış noktası amacınız: Bir dil mi öğrenmek istiyorsunuz, yurt dışında mı çalışmak, yoksa lisans mı okumak? Her cevap sizi farklı bir program türüne götürür: dil kursu, Work and Travel, Au Pair, Working Holiday ya da gönüllülük. Her birinin kendine ait maliyeti ve takvimi vardır.
Amaç belli olunca ülke seçimi de kolaylaşıyor. Öğrencilerin çoğu ABD, Kanada, Avustralya ve İrlanda'ya gidiyor, ama Portekiz, Malta, İspanya ve Güney Afrika çok daha ucuza geliyor. Yaşam maliyetlerini karşılaştırmakta fayda var: Dublin'de paylaşımlı bir oda ayda rahatlıkla €800'ü aşarken, Lizbon'da €500 ile €700 arasında değişiyor.
Ardından bürokratik kısım ve bütçe geliyor. En az altı ay geçerliliği olan pasaport, gidilecek ülkeye göre vize, uluslararası sağlık sigortası ve okuldan kabul mektubu. Ben üç bölümlük bir tablo hazırladım: yola çıkmadan önceki harcamalar, yurt dışındaki aylık giderler ve en az iki aylık bir acil durum fonu.
Her şeyi kendi başınıza halletmek giderek yaygınlaşıyor ve okulların çoğu web siteleri üzerinden doğrudan kayıt kabul ediyor. Ajans kullanacaksanız en az üç teklifi karşılaştırın. En önemlisi erkenden başlamak: Ne kadar erken, o kadar iyi.
Kaynak: Tudo Sobre Intercâmbio
Dillerin kaderini takip edenler için ilginç bir haber var. Endonezya Temel ve Orta Öğretim Bakanlığı (Kemendikdasmen), 2045 yılına kadar Bahasa Indonesia'yı BM dahil uluslararası forumlarda kullanılan bir dil haline getirmeyi hedefliyor. Tarih, Indonesia Emas ve bağımsızlığın 100. yıldönümüyle örtüşüyor. Hedef, 21 Ağustos 2026'da Cakarta'da düzenlenen Festival Handai Indonesia 2026 takdir etkinliğinin ardından, dil geliştirme ve teşvik ajansının başkanı Hafidz Muksin tarafından açıklandı.
İyimserliğin dayanağı olarak yabancılara yönelik Endonezyca (BIPA) programını gösterdi; bu program bugün 62 ülkede yürütülüyor. Diplomatlara özel bir BIPA sınıfı da vardı: 15 Eylül 2025 - 31 Mayıs 2026 arasında yüz yüze ve çevrim içi, 50 saatlik ve 100 saatlik iki programla yürütüldü. Katılımcılar Cakarta'daki büyükelçiler, diplomatlar ve uluslararası kuruluş temsilcileriydi.
Rakamlar oldukça ayrıntılı: 67 dost ülke temsilciliği ve uluslararası kuruluştan 181 başvuru geldi. Bunlardan 63 kişi 50 saatlik programı, 42 kişi 100 saatlik programı tamamladı. Hafidz'e göre Bahasa Indonesia zaten UNESCO'nun resmi dillerinden biri ve bu tür kurslar dil diplomasisini güçlendirecek.
Bu haberi okumak beni sevindirdi, çünkü bir dil öğrenmek çoğu zaman bir ülkenin kültürüne duyulan merakla başlar. 2045 hâlâ uzak ve hedef iddialı, ama BIPA kursu açan ülkelerin sayısı gerçek bir ilgi olduğunu gösteriyor.
Burada Endonezyca öğrenenlere soruyorum: sizin için en zor kısım hangisi, ekler (imbuhan) mi yoksa günlük kelime dağarcığı mı?
Kaynak: ANTARA
Fransız Akademisi'nin dikkat çektiği yeni kitaplar arasında hemen buraya yazmak istediğim bir kitap vardı: Barbara Cassin'in, 30 Eylül 2026'da Flammarion tarafından yayımlanacak Les Mots qui fuient (Kaçan Sözcükler) kitabı. Zamanını dil öğrenmeye ve dil alışverişine ayıran biri için sözcüklerin bizi nasıl terk ettiği sorusu insanın tam içine işliyor.
Başlangıç noktası basit: sözcükler elimizden nasıl kayıp gidiyor, onları tutmanın bir yolu var mı, ve yaşlanma dile ne yapıyor? Bu soruları yanıtlamak için Akademi üyesi yazar diyaloğu seçmiş. Şair Michel Deguy, nörobilimciler Laurent Cohen, Raphaël Gaillard ve Marc Verny, psikanalistler Françoise ve Jean-Jacques Gorog, sinemacı Nurith Aviv, filozof Alain Badiou, antropolog Vinciane Despret ile konuşuyor; bir de Daphné Marnat'ın oluşturduğu birkaç yapay zekâyla söyleşiyor.
Kitabın ana sorusu tek: unutmak belleğin koşulu mu? Bu konuşmalar yoluyla kitap hem kişisel yaşlanmaya hem de içinde yaşadığımız çağa bakıyor.
Tanıtımda alıntılanan bir cümle aklımda kaldı: "Unutma, özel isimlerle başlar." Ana dilinde ya da yabancı bir dilde bir ismi dilinin ucunda arayıp bulamamış herkes neyin kastedildiğini bilir.
Henüz okumadım, bu yüzden başarısı hakkında bir şey söylemeyeceğim. Ama sözcüklerin belleği üzerine bir kitapta yapay zekânın konuşmacılardan biri olarak yer alması ilginç bir tercih bence. Herhangi bir dilde, uçup giden sözcüklerle ilgili kendi deneyimlerinizi okumak isterim.
Kaynak: Fransız Akademisi
Japonya Kültür İşleri Ajansı, 2 Ekim 2026'da Reiwa 7 (2025 mali yılı) dönemine ait «Ulusal Dil Hakkında Görüş Anketi» sonuçlarını yayımladı. Bu anket her yıl dille ilgilenenlerin ilgisini çektiği için, yayımlanan özeti derlemek istedim.
Anketin amacı, Japonya'daki insanların ulusal dile ilişkin bilinç ve anlayış düzeyini ortaya koymak, dil politikalarının hazırlanmasına katkı sağlamak ve kamuoyunun dile ilgisini artırmaktır. Anket, 16 yaş ve üzeri Japon vatandaşlarına ülke genelinde uygulandı ve Mart 2026'da posta yoluyla yapıldı. Örneklem 6.000 kişiydi, 3.777 geçerli yanıt alındı ve yanıt oranı yüzde 63,0 oldu.
Ankette altı konu yer alıyor: dile ilgi; el yazısı alışkanlığı ve dikey yazıya ilişkin görüşler; standart dil ile lehçelere ilişkin görüşler; saygı ifadeleri ve konuşma tarzı; yabancı kökenli kelimelerin yazımı; deyim ve kalıpların anlamı.
Her yanıtın yüzdeleri, yayımlanan sayfaya eklenen «sonuç özeti» PDF'inde yer alıyor, bu yüzden burada rakamlara girmeyeceğim. Yine de el yazısı, dikey yazı, lehçeler ve yabancı kelime yazımı gibi başlıkların yan yana gelmesi, bugünkü Japonca'nın nerelerde değiştiğini gösteriyor.
Japonca öğrenenler için saygı ifadelerinin ve deyimlerin anlamının anket konusu olması ilginç bir ipucu: anadili Japonca olanlar bile bu konularda tereddüt ediyor. Sizin dilinizde de benzer anketler yapılıyor mu?
Kaynak: Kültür İşleri Ajansı
Bu hafta Şili'deki Instituto Cervantes'in bir açıklaması dikkatimi çekti. Enstitünün direktörü Luis García Montero, 7-9 Ekim tarihleri arasında düzenlenen II. Uluslararası Yabancı Dil Olarak İspanyolca Konferansı'nı (CoIELE) açtı ve net bir fikir ortaya koydu: yapay zekâ eğitimde artık kaçınılmaz, dolayısıyla sorumluluk onun nasıl inşa edildiğini izlemekte.
Beni en çok düşündüren, anlattığı risk oldu. Yapay zekânın dili insan denetimi olmadan ve bakış açısı çeşitliliği olmadan programlanırsa, makinelerin İspanyolcası yoksullaşabilir, tekdüzeleşebilir ve aksanlarını kaybedebilir. Cervantes'e göre bu iş yalnızca mühendislere bırakılamaz. Bir dili kullanmanın etik sorumluluğunu bilen İspanyolca öğretmenlerinin de bu konuda payı var. Kaynaklar oluşturmayı, çeşitli derlemleri teşvik etmeyi ve Panhispanik işbirliğini güçlendirmeyi öneriyor.
Rakamlar meseleyi daha net gösteriyor. İspanyolca ana dili konuşanların her on kişiden biri, İspanyolcanın ne resmi ne de çoğunluk dili olduğu bir ülkede yaşıyor; Hispanik dünya dışındaki potansiyel konuşurların sayısı 120 milyonu aşıyor. Ayrıca 2050'de İspanyolca konuşan nüfusun yüzde 86'sının şehirlerde yaşaması bekleniyor ve enstitünün analizlerine göre bu, azınlık ve yerli dillere zarar verebilir.
Konferanstan sonra Cervantes, Şili'de her yıl dil ve kültür kursları sunmak üzere Viña del Mar Üniversitesi ile bir anlaşma imzaladı. 2027 için Viña del Mar ve Valparaíso'da kültür, sanat ve tarih üzerine bir kurs planlanıyor.
Burada dil öğrenen ya da öğreten biri olarak bunu iyi bir hatırlatma buluyorum. Pratik yapmak için bir yapay zekâ aracını kullanmak sorun değil, ama bu araca hangi dil varyantlarını öğrettiğimizi sorgulamak da değer.
Kaynak: Cervantes Enstitüsü
Rus Bilimler Akademisi'ne bağlı Vinogradov Rus Dili Enstitüsü'nün sitesine göz atarken, dikkatimi çeken bir soruyla “Rusça Konuşalım!” (Говорим по-русски!) programının yeni bir bölümünü buldum: “Yapay zekâ neden şiir yazıyor?” Dil öğrenen ve bir dilin bir makinenin elinde nasıl davrandığını merak eden herkes için konu ilginç.
Konuk, filoloji doktoru ve Yüksek Ekonomi Okulu'nda (HSE) doçent olan Boris Orehov'du. Şiirle dijital deneyler yapıyor ve “Elektronik Lir” (Электронная лира) adlı bir kitap yazdı.
Sohbette üç konu ele alınıyor. Birincisi, yapay zekâ neden ve nasıl şiir yazar. İkincisi, şiir kriptografiye ve bir şiir metni de oynanabilecek bir satranç partisine benzetilebilir mi. Üçüncüsü, bir istemin (prompt) yazarı kim sayılmalı: onu yazan kişi mi, yoksa ortak yazar olarak yapay zekâ mı.
Bana en çok ikinci düşünce ilginç geldi. Bir şiiri şifreye ya da satranç partisine benzetmek, şiiri içinde hamleler aranabilen bir kurallar sistemine dönüştürür ve böylece bu görevin dil modellerine neden uygun olduğu açıkça görülür. Üçüncü soru, yani istemin telif sahipliği, hâlâ açık görünüyor; sizin bu soruya nasıl cevap vereceğinizi okumak isterdim.
Bölüm, IRYa RAS'ın YouTube kanallarında ve projenin VK kanalında izlenebilir. Rusça öğreniyorsanız, bu tür programlar dilbilimcilerin canlı bir dille ilginç bir konuyu konuşmalarını dinlemek için iyi bir yoldur.
Kaynak: Vinogradov Rus Dili Enstitüsü, Rus Bilimler Akademisi
Polonya Bilimler Akademisi'nin (PAN) Başkanlık Divanı'na bağlı Lehçe Dil Konseyi (Rada Języka Polskiego), kuruluşunun otuzuncu yılını kutluyor. Yıldönümü etkinliği 29 Eylül 2026'da Polonya Cumhuriyeti Senatosu'nda gerçekleşti. Konsey, etkinlikle ilgili bir duyuruyu 8 Ekim'de kendisi yayımladı; ben de Lehçe dilinin bekçilerini hatırlamak için iyi bir fırsat olduğunu düşündüğüm için buraya özetlemeye karar verdim.
Etkinliğin ortak düzenleyicisi Senato'ydu ve Vali Başkan Yardımcısı Rafał Grupiński orada bulunanları karşıladı. Konuşmacılar arasında PAN Başkan Yardımcısı Prof. Aleksander Welfe ile Bilim ve Yükseköğretim Bakan Yardımcısı Dr. Karolina Zioło-Pużuk vardı. Konseyin başkanı Prof. Katarzyna Kłosińska altın madalya aldı, Başkanlık Divanı üyeleri ise Bilim ve Yükseköğretim Bakanı'nın gümüş madalyasını aldı: “Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” (Polonya bilimine hizmetleri için).
Konferans bölümünde Katarzyna Kłosińska, Konseyin otuz yıllık çalışmaları üzerine bir konuşma yaptı. Silezya Dili Konseyi başkanı Prof. Jolanta Tambor ile Kashub Dili Konseyi başkanı Danuta Pioch da kısaca konuştu. Onların orada olması beni özellikle sevindirdi, çünkü Polonya'da dil üzerine yapılan tartışmanın bölgesel dilleri de kapsadığını gösteriyor.
Etkinlik, Małgorzata Tułowiecka'nın yönettiği “Dile özen göstermek ne demek?” (Czym jest troska o język?) başlıklı bir tartışmayla sona erdi. Katılımcılar arasında Prof. Anna Dąbrowska, Prof. Ewa Kołodziejek, Prof. Jerzy Bralczyk ve Bartłomiej Chaciński de vardı.
Lehçe öğreniyorsanız ya da dilbilimcilerin doğruluk ve dil değişimi hakkında konuşmalarını dinlemekten hoşlanıyorsanız, Konseyin web sitesini ziyaret etmeye değer. Orada, diğer şeylerin yanında, görüşler, raporlar ve dikte yarışması hakkında bilgiler yayımlanıyor. Peki sizin ülkenizde neyin doğru olduğuna kim karar veriyor?
Kaynak: Lehçe Dil Konseyi (Rada Języka Polskiego)
Türk Dil Kurumu'nun duyurduğu bir proje dikkatimi çekti: Türk Dili Bilgi Sistemi Projesi, yani DİLBİS. TDK ile HAVELSAN arasında imzalanan protokol, 6 Ağustos 2026'da HAVELSAN'ın ev sahipliğinde düzenlenen törenle duyuruldu; haber ertesi gün yayımlandı.
Törene Yüksek Kurum Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, TDK Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, HAVELSAN Genel Müdürü Dr. Mehmet Akif Nacar ve iki kurumun yöneticileri katıldı. Projenin amacı, Türkçenin köklü birikimini çağdaş bilgi teknolojileriyle buluşturmak ve yerli, millî dil teknolojileri için altyapı kurmak.
Haberde sayılan başlıklar şöyle: TDK'nın veri yönetimi altyapısı oluşturulacak; Türkiye Türkçesi başta olmak üzere Türk dilinin yazılı metinlerini, sözlü kaynaklarını ve görsel materyallerini içeren, Örs'ün ifadesiyle milyarlarca etiketli veri ve kelimeden oluşan bir Türkçe veri tabanı hedefleniyor; yapay zekâ teknolojileri TDK'nın hizmetine sunulacak ve HAVELSAN'ın millî yapay zekâ platformu MAIN bu altyapıya entegre edilecek.
Nacar'a göre proje, Türkçenin dijital dünyadaki kullanımını güçlendirecek ve Türkiye'nin dil teknolojilerindeki rekabet gücünü artıracak. Haberde bütçe, süre ve takvim bilgisi yer almıyor, o yüzden bu kısmı şimdilik bilmediğimizi belirtmek lazım.
Benim için en ilginç yan şu: Büyük dil modelleri çoğunlukla İngilizce veriyle beslenirken, bir dil kurumunun kendi derlemini etiketleyerek veri tabanı kurması Türkçe öğrenenler ve araştırmacılar için de değerli olabilir. Sizin dilinizde benzer bir çalışma var mı?
Kaynak: Türk Dil Kurumu
24 Kasım 2026'da Carlo Collodi'nin doğumunun iki yüzüncü yılı dolacak ve İtalyanca Akademisi (Accademia della Crusca), İtalyan diline gönül verenler için güzel bir fırsat gibi görünen bir proje sundu: "Le parole di Pinocchio" (Pinokyo'nun sözcükleri). Etkinlikler Ekim 2026 ile Nisan 2027 arasında sürüyor ve özellikle gençlere yönelik; amaç, Collodi'nin ortak bir dil ve kültürün oluşumuna katkısını düşünmek. Proje, Spor ve Gençlik Bakanlığı tarafından, Unicoop Firenze ve Accademia della Crusca Dostları Derneği'nin desteğiyle finanse ediliyor.
Üç bölümden oluşuyor. Birincisi okullardaki bir program: her bölgeden bir sınıf olmak üzere, lise ilk iki yılından yirmi sınıf; Ekim'de öğretmenler için eğitim dersleri, Kasım'da ise romanın en önemli sözcük ve deyimlerini çözümleyen, 415 öğrencinin katılacağı çevrim içi bir atölye. En iyi çalışmayı yapan sınıf 15 Nisan 2027'de ödüllendirilecek.
İkincisi 18-30 yaş arası gençler için yaratıcı yazarlık atölyesi; 10 Aralık 2026'da Floransa'daki Teatro della Pergola'da, Paolo di Paolo'nun koordinasyonunda gerçekleşecek. Metinler 28 Şubat 2027'ye kadar gönderilebilecek ve en iyi beş metin cruscascuola.it'te yayımlanacak.
Üçüncüsü Villa Medicea di Castello'da açılacak "Pinocchio all’Accademia della Crusca" sergisi: 1 Ekim–25 Kasım 2026 ve ardından 2 Şubat–31 Aralık 2027 tarihleri arasında, randevuyla. Sergilenen parçalar arasında, 1983 eleştirel baskısı için Ornella Castellani Pollidori'nin el yazması belgeleri, 1884 tarihli Grammatica di Giannettino'nun ilk baskısı ve yabancı dillerdeki yirmi iki Pinokyo baskısı bulunuyor.
Bu son ayrıntıyı özellikle seviyorum: aynı tahta kuklanın bu kadar çok dile çevrilmiş halini görmek, bir kitabın ne kadar uzağa seyahat edebileceğini hatırlatıyor.
Kaynak: Accademia della Crusca
Bu sıcak yazın ardından, haberlerde sürekli karşıma çıkan bir kelimeye daha yakından bakmak istedim: "Hitzedom" (ısı kubbesi). Alman Dili Derneği (GfdS), Angélica Prediger'in bu konuda yazdığı bir makaleyi Sprachdienst 4–5/2026 sayısında yayımladı ve makale bana epey şey anlattı.
Bu kelime 2017'ye kadar Almancada neredeyse hiç bilinmiyordu; 2018'den itibaren medyada giderek daha sık görülmeye başladı. Gazete derlemlerinde 2018 ile 2025 arasında toplam 147 kez geçiyor. İngilizcedeki "heat dome" teriminin doğrudan çevirisi; bu İngilizce terim 1969'dan beri kayıtlı. Diğer dillerin de kendi imgeleri var: İspanyolcada domo de calor ya da cúpula de calor, İtalyancada bolla di calore (kelimesi kelimesine "ısı topu"), Macarcada ise hőkupola deniyor.
Bence ilginç olan, Almancada bu kelimenin daha eski bir rakibinin olması: 1959'dan beri kayıtlı olan Hitzeglocke ("ısı çanı"). DWDS'ye göre ikisi eş anlamlı. Hitzedeckel ("ısı kapağı") veya Hitzekuppel gibi varyantlar da var.
Meteorolojik olarak ısı kubbesi yüksek basınç altında oluşur: hava alçalır ve bir kapak gibi davranır, yükselen hava akımları ve bulut oluşumu olmaz, yağmur da pek beklenmez. Bu kilitlenmiş duruma, Yunan harfi Ω'nin şeklinden esinlenerek omega blokajı denir. Şehirlerde kaplı yüzeyler ve az gölge bu etkiyi güçlendirir. Sıcak dalgasının aksine, ısı kubbesi yer değiştirmez.
En yakın karşıtı, arazi çukurlarında soğuk havanın birikmesiyle oluşan soğuk hava gölüdür (Kaltluftsee). Makale ayrıca, yeşil şeritler, nehirler ya da ağaçlı geniş caddeler gibi soğuk hava koridorlarının ısı kubbelerini yavaşlatabileceğini belirtiyor.
Tek bir alıntı kelimenin dil tarihini, meteorolojiyi ve kentsel planlamayı nasıl bir araya getirdiğini sevdim. Sizin dilinizde bu olguya ne denir?
Kaynak: Alman Dili Derneği (GfdS)
Bir süredir anadili Felemenkçe olan kişilerle pratik yapıyorum ve beni her seferinde şaşırtan bir şey var: understatement, yani bilerek alçakgönüllü konuşma. Birine hediye veriyorsun, başını sallıyor ve “Nou, dat is niet verkeerd” (“Eh, fena sayılmaz”) diyor. Bu iyi mi? Kötü mü? Her şeyi berbat mı ettin?
Dutch Fluency’nin yakın tarihli bir yazısına göre bu kabalık değil, kültürel bir kod. Hollandalılar alçakgönüllülüğü sever. “Harika” yerine “niet slecht” (fena değil), “niet onaardig” (hiç de fena değil) ya da “dat valt niet tegen” (beklediğimden iyi) derler. Hofstede’nin eşitlikçi tablosu buraya tam uyuyor: böbürlenmek yerine uzlaşma.
Artık bilinçli olarak pratik yaptığım işe yarar ifadeler:
• “Dat is niet verkeerd.” = Bu iyi.
• “Het valt me niet tegen.” = Hoş bir sürpriz oldu.
• “Hij is niet op zijn achterhoofd gevallen.” = O zeki biri.
• “Het kan ermee door.” = Gayet yeterli.
Aklımda kalan ipucu: hem tona hem de davranışa dikkat et. Biri ikinci porsiyonu alıyorsa yemek güzeldi — “het is te doen” (“idare eder”) demiş olsa bile. Ve öğrenen biri olarak “amazing” yerine “niet slecht” dediğinde hemen daha doğal duyulursun.
Yani evet: understatement bir bug değil, bir feature. Onu bir iltifat olarak duymaya başladığın anda Hollanda çok daha sıcak gelir.
Kaynak: Dutch Fluency
