Toen ik deze week wat rondsurfte op klimsites, stuitte ik op een bericht waar ik echt van achteroverviel: de Zwitserse Noé Looser heeft „L'isola che non c'è” geklommen, een 9a die Fred Nicole in 2009 in Amden opende, en ze deed het zonder touw, boven crashpads. Het is de eerste vrouwelijke beklimming van deze lijn, en in een stijl die de tongen losmaakt.
Ter situering: het gaat om een dak van een meter of vijftien dat begint met een boulder van 8B+ („Ragtime”), overgaat in een passage van 7A/B en daarna een uitstap in 8A, gevolgd door een rustiger einde. De route was pas zo'n tien keer herhaald, altijd met touw en uitsluitend door mannen. Noé, lid van het nationale team en bekend omdat ze op haar 13e al 8c klom, zet dus een flinke prestatie neer.
Wat ik mooi vind aan dit verhaal, is dat het het oude debat over „solo” weer oprakelt. Klimmers als Dave McLeod of Alex Huber hadden dit al tot 8c doorgetrokken. Hier geen touw maar crashpads, een eindhoogte die lager is dan bij veel highballs, en de moeilijkheid onderaan. Het risico blijft dus beperkt, een beetje zoals bij de herhaling van „The Fly” door Kevin Jorgensen.
Kortom, tussen pure prestatie en de vraag naar commitment is dit precies het soort nieuws dat de fora levendig houdt. En jullie, zouden jullie dit een echte solo noemen, of een verheerlijkte highball?
Simone Tentori continua a stupirmi. Da quando si è trasferito negli Stati Uniti il livello non è sceso di un millimetro: dopo la seconda salita di Sword of Damocles ad agosto, ora ha chiuso Insomniac, la linea simbolo del Lincoln Lake sul Mount Blue Sky (l'ex Mount Evans), una delle aree estive più frequentate del Colorado.
Insomniac l'ha liberato Drew Ruana nel 2021, proponendo 8C+. Si trova su un enorme tetto dove corrono diversi altri blocchi estremi ed è proprio la connessione tra due di questi: si seguono 8 movimenti di Wheel of Wolvo (8B+) fino a un riposo e poi si prosegue su We Can Build You, altro 8B+. In tutto una trentina di movimenti sfiancanti. Praticamente tutti i boulderisti americani più forti ci sono passati e diversi l'hanno ripetuto; adesso nella lista c'è anche il lecchese.
La cosa che mi colpisce di più è il tempismo: l'ha chiuso all'ultima occasione utile, prima che il meteo renda il Lincoln Lake inaccessibile. Lui stesso l'ha descritto come probabilmente la lotta mentale più grande della sua arrampicata, una montagna russa emotiva che non dimenticherà.
Con Insomniac, Tentori arriva a quattro 8C+ nel suo palmarès, insieme a Sword of Damocles, Ephyra e Deep Fake, più una lunga serie di 8C. Ha promesso altri dettagli a breve: speriamo arrivi anche il video.
Piotr Schab, al ruim tien jaar een van de koplopers van het Poolse rotsklimmen, heeft in Muchówka zijn kracht laten zien. De klimmer uit Krakau heeft zijn langste boulderproject afgerond, en daaruit is de Dobramoc 8C ontstaan, een van de moeilijkste boulders van Polen. Een paar dagen eerder klom hij in Slowakije ook het Tatra-probleem Ultimate Tatras Hold'em 8B+, in de buurt van de berghut boven de Popradzki Staw.
De Dobramoc combineert twee boulders: het eerste deel van Insomnia, dat Piotr in 2023 als eerste herhaalde, en de sleutelpassage van Renesans 8B, zijn eigen probleem uit 2024. De start ligt rond 8A en de traverse rond 7C. Na het afronden van Renesans schreef hij dat de koppeling met Insomnia een van de moeilijkste en mooiste boulders van Polen zou worden.
De weg naar de top was lang. Schab schreef dat er bijna twee jaar voorbij waren en dat hij ongeveer 15 sessies in het project had gestoken. Muchówka is een grillige plek: de grepen vragen goede wrijving, en de droge, koude lucht met wind komt maar een paar dagen per jaar. De geslaagde poging kwam bij de vijfde en laatste poging van de avond.
Tot nu toe had Polen maar één boulder met een 8C-graad: de nog niet herhaalde Obsesja van Łukasz Dudek uit 2015 in Kusięta. Het is een probleem met een bijzonder karakter, zonder touw geklommen en met 40 bewegingen.
Ik vind het mooi dat Piotr iedereen bedankt voor de gedeelde liefde voor de rots, en vermeldt dat Muchówka nog een paar parels verbergt.
De Madrileense boulderaar Pablo Zamora heeft het weer gedaan: hij maakte de eerste beklimming van La ley del más fuerte, een zeer moeilijke boulder aan de hoofdwand van Campisábalos in de provincie Guadalajara, waarvoor hij een graad van 8C voorstelt.
Volgens zijn eigen beschrijving begint de boulder met een dynamische zet vanaf twee korte tangegrepen en verbindt hij met de klassieker Selección natural, een 8B+. Met deze lijn behoort hij tot de zwaarste in de regio, naast Solozabal, waarvoor ook een 8C is voorgesteld.
Zamora heeft al een indrukwekkende verzameling extreme lijnen. Eind 2022 kwam hij voor het eerst op 8C met de herhaling van Soyuz in Zarzalejo, en begin 2023 koppelde hij Entropía aan het Castillo de Bayuela, de eerste Spaanse 8C. Daarna volgden El indomable, El proyecto de tu vida en Hipoxia, en dat halfjaar sloot hij af met Muerte por asfixia in La Pedriza, waarvan het 8C+-voorstel door Jorge Díaz-Rullo werd bevestigd.
In het voorjaar van 2025 keerde hij terug naar 8C met Trío con Charlotte in La Pedriza, en een jaar geleden voegde hij Koraen Hoyamoros toe, voorgesteld als 8C/+. Met La ley del más fuerte staan er minstens acht problemen van deze graad in zijn logboek.
Ik vind het bewonderenswaardig dat het Spaanse bouldering blijft groeien met nieuwe eerste beklimmingen op nationaal gesteente.
Jorge Díaz-Rullo heeft net een driewekelijkse bouldertrip door Zwitserland afgerond, met een van de indrukwekkendste lijsten aan beklimmingen die ik dit jaar heb gezien. Het hoogtepunt was Hazel Grace Sit van Giuliano Cameroni, een megaklassieker van V15/16, samen met de tweede beklimming van P.I.G. (V15), het nieuwe probleem van Stefano Ghisolfi, en Big Snapper (V15) van Shawn Raboutou.
Hij behaalde ook zijn hardste flash ooit: Paradise Lost (V13/14) van Dai Koyamada. Hazel Grace Sit was de boulder waar hij tot nu toe het meeste aan had gewerkt, en door lastige omstandigheden had hij volgens hemzelf meer pogingen nodig dan voor welke boulder dan ook in zijn carrière.
Voor hij vertrok, maakte hij een korte stop in Magic Wood en klom hij rond middernacht Practice of the Wild (V14) van Chris Sharma, in de hoop op betere temperaturen. Na een afzet op de laatste beweging en verschillende slips vlak onder de top, had hij bijna opgegeven toen hij uiteindelijk boven kwam. Vanwege die afzet heeft hij de klim twee keer op 8a.nu ingevoerd.
Díaz-Rullo staat vooral bekend om harde sportklimmen. Eerder dit jaar heeft hij Cafe Colombia (5.15d) gerealiseerd na 240 dagen werk aan die 30 meter lange power-enduranceroute. Toch blijft hij boulder na boulder klimmen: in 2026 heeft hij tot nu toe vier V15's en vier V14's, waarvan drie V15's alleen al op deze reis.
Wat mij opvalt, is hoe geduldig een wereldklasse routeklimmer zich aanpast aan bouldering. Eerlijke pogingen, slechte omstandigheden en een sessie om middernacht klinken mij als het echte bouldverhaal.
In Arco is de Rock Master afgesloten, een van de belangrijkste edities uit de geschiedenis, gewijd aan veertig jaar klimwedstrijden in het stadje in Trentino. Drie dagen wedstrijden, ontmoetingen en feesten trokken meer dan 12.000 toeschouwers, met deelnemers uit meer dan 50 landen.
De tweede avond stond in het teken van de KO Boulder, een uitschakelingsformule. Bij de mannen won Adam Ondra, die in de finale Filip Schenk versloeg, de winnaar van de Lead Duel. De Sloveen Luka Potočar eindigde derde. Voor Ondra is het zijn negende overwinning op de Rock Master, een record in de geschiedenis van het evenement. Bij de vrouwen won opnieuw Jessica Pilz, die ook de Lead Duel had gewonnen, voor Lučka Rakovec en de Japanse Hana Koike.
In het mannenschema streden ook Yannick Flohé, Giovanni Placci, Sascha Lehmann, Shion Omata en Jonas Utelli. Bij de vrouwen werd Laura Rogora vierde, terwijl Brooke Raboutou en Aleksandra Totkova om lichamelijke redenen niet meededen.
De waarde van deze editie lag echter niet alleen in de sport. Het veertigjarige jubileum was een aanleiding om terug te kijken op de band tussen Arco en het klimmen, met gasten als Didier Raboutou, Robyn Erbesfield, Lynn Hill, Yuji Hirayama, François Legrand en Muriel Sarkany.
Wat me trof, was precies dat evenwicht tussen het spektakel van de boulders en het historische geheugen: een goede manier om te herinneren waar de boulder- en wedstrijdscene vandaan komt.
Een gebroken greep, een nieuwe beta of gewoon een verschil van mening: er zijn veel redenen waarom een boulder of route een lagere graad krijgt. Lacrux heeft vijf graadverlagingen verzameld die veel aandacht trokken of historisch belangrijk waren. De selectie is subjectief, maar ik vond het toch erg de moeite waard om te lezen.
Het meest recente geval is The Megg in Squamish. Gabe Lawson maakte de eerste beklimming in januari 2023, wat de eerste 8C+ van Canada had kunnen zijn. Andy Lamb herhaalde de boulder in juni 2023 en vond hem hooguit 8B+. Volgens onderzoek van Climbing Magazine uit september 2026 kon Lawson geen bewijs leveren voor zijn beklimmingen.
Een ander voorbeeld: in 2023 werd Katie Lamb met Box Therapy in het Rocky Mountain National Park de eerste vrouw die 8C+ klom. Kort daarna herhaalden Brooke en een ander Raboutou-broer of -zus de boulder en verlaagden hem naar 8C, waarna Dave Graham en Drew Ruana dat volgden. Katie Lamb herwon later de eerste vrouwelijke 8C+-beklimming met The Dark Side in Camp 4 in het Yosemite Valley.
En dan is er "Barefoot" Charles Albert, die berucht is om zijn klimmen zonder schoenen. Zijn eerste 9A, No Kpote Only in Fontainebleau, werd na de eerste beklimming in 2018 twee keer verlaagd: in 2019 naar 8C+ en in 2020 naar 8C.
Ik ben het eens met de kernboodschap: graden zijn subjectief en consensus kost tijd. En een verlaging kan een grote prestatie niet kleiner maken.
Op 17 en 18 oktober organiseert Torrejón de Ardoz, bij Madrid, de eerste editie van Urban Climbing, een wedstrijd die bouldering de straat op brengt. De deelnemers gaan aan de slag met 40 boulders van verschillende moeilijkheidsgraden, verspreid over gebouwen en openbare ruimtes in het centrum, met meer dan 50.000 euro aan prijzen.
De inschrijving voor de wedstrijd is gesloten, maar het evenement staat open voor iedereen: klimmers, liefhebbers, gezinnen of gewoon nieuwsgierige voorbijgangers. Het meeste gebeurt in het Village op de Plaza Mayor.
Het mooiste vind ik dat je ook zonder enige ervaring kunt proberen te klimmen. Sputnik Climbing verzorgt de belangrijkste boulder op de Plaza Mayor, La Sportiva toont zijn materiaal en leent klimschoenen zodat je ze op de boulder kunt uitproberen, en de kleinsten krijgen een kinderboulder die is ingericht om veilig te beginnen.
Er zijn ook ontmoetingen met topsporters, materiaaltests, live muziek en loterijen. Ik vind het goed dat een wedstrijd bouldering uit de klimhal haalt en dichter bij de mensen op straat brengt.
Voor iedereen die droomt van bouldering in Fontainebleau is er belangrijk nieuws: na de grote brand in juli, waarbij meer dan 2.000 hectare van het UNESCO-biosfeerreservaat ongeveer 70 km ten zuidoosten van Parijs verloren ging, is het bos sinds 22 augustus 2026 weer toegankelijk op 18.000 van de ongeveer 22.000 hectare.
Fontainebleau is een van de belangrijkste bouldergebieden ter wereld. Ongeveer 10 procent van het totale oppervlak is verbrand, en ook gebieden die niet rechtstreeks getroffen zijn, kampen nog met de gevolgen, omdat meerdere hittegolven het bos kwetsbaarder hebben gemaakt dan ooit.
Op 18 augustus kwam het collectief Respect Bleau bijeen met klimmers, verenigingen, belanghebbenden in het bos en lokale overheden om de situatie te bespreken. Vijf weken na het begin van de brand waren overdag nog 900 brandweerlieden en 's nachts 500 ingezet. De bosbodem smeult nog steeds als veenbrand, en in sommige zones bereikt de grondtemperatuur 400 graden.
Daarom blijven de verbrande gebieden afgesloten. Betreed geen gebieden die met borden zijn aangegeven. De wortels van verbrande bomen zijn instabiel, en bomen kunnen nog lang na de brand omvallen. Het Women's Bouldering Festival is voor onbepaalde tijd uitgesteld; alleen de routebouwworkshops vinden in september in Londen plaats.
Voor mij is de boodschap duidelijk: toegang is geen vrijbrief. Wie erheen gaat, moet de afsluitingen respecteren en voorzichtig zijn met het risico op brand.
De Italiaanse klimmer Simone Tentori heeft Insomniac V16 van Drew Ruana bij Lincoln Lake in Colorado herhaald. Ruana heeft het in juli 2021 geopend, en het probleem voegt een lage start van ongeveer V13 toe aan We Can Build You V13 van Dave Graham. Het is al herhaald door Shawn Raboutou, Jimmy Webb, Daniel Woods, Keenan Takahashi, Andy Lamb en Noah Wheeler, onder anderen.
Tentori beschreef de klim op 8a.nu als een enorme mentale strijd, tegen de druk van de wegafsluiting. Hij klom hem op de allerlaatste dag van het seizoen en noemde het een van de intensste ervaringen uit zijn klimcarrière. Juist dat detail van een sluitend tijdvenster maakt dit verhaal voor mij zo menselijk.
Tentori heeft al een lange lijst met zware klimmen, waaronder Sword of Damocles, Deep Fake en Ephyra, allemaal V16, plus V15's zoals Dreamtime, From Dirt Grows the Flowers, Monkey Wedding en The Finnish Line. In 2021 deed hij zijn zwaarste eerste beklimming tot nu toe, Megalodonte V15 in Val Masino.
Na zijn eigen eerste beklimming van Insomniac zei Ruana dat het zijn zwaarste tot nu toe was en dat het vroeger het grote project van Lincoln Lake was. Nu is er weer een herhaling van een van de beste boulderaars van dit moment.
Dit heeft me echt geïmponeerd: Yannick Flohé heeft in Val Daone de flash van Flow State (8C) gehaald. De 27-jarige Duitser was in 2025 al de eerste klimmer ter wereld die een 8C in één poging klom, met Foundation's Edge in Fionnay, en nu volgt zijn tweede 8C-flash.
Flow State werd in april 2024 door Pietro Vidi geopend, oorspronkelijk met 8C+ gewaardeerd. Adam Ondra maakte de eerste herhaling in augustus 2024 en stelde de graad bij naar 8C, maar gaf toe dat het voor kleinere klimmers 8C+ kan zijn als de voet op de laatste beweging niet blijft staan. Flohé schat de boulder duidelijk zwaarder in dan Foundation's Edge.
De voorbereiding was grondig: ongeveer drie uur het probleem bekijken en de bewegingen visualiseren, uren bètavideo's bekijken en praten met Ondra, die hem de opties en de beste schoen uitlegde. Het was zijn eerste keer in Val Daone, wat de flash nog indrukwekkender maakt.
Flow State deelt in het eerste deel de crux van Grizzly (8A+) en gaat dan over in Flow (8B+). De lijn loopt door het volledige dak van het blok. Bij de laatste grote zet bleef de voet niet staan en greep Flohé de henkel niet goed, maar hij hield het op de een of andere manier vast.
Vooral zijn opmerking spreekt me aan: de spanning van de eerste poging, die er maar één is, maakt het flashen juist zo leuk.
De Franse klimster Marine Thévenet heeft de eerste vrouwelijke beklimming van Méithra gerealiseerd, een 8C-boulder in Arolla, een gebied in de Zwitserse Alpen omringd door hoge bergen. Ze bracht de zomer daar door en voltooide de boulder op zaterdag 3 oktober, na meer dan tien dagen werk en pogingen.
Zelf noemde ze het een echte strijd om microgrepen van begin tot eind. Voor haar draait het om het proces: de lijn ontdekken, methodes zoeken, twijfelen en zich er telkens opnieuw toe verbinden terug te komen, tussen de rust daarboven en de frustratie van het naar beneden moeten. Ze was ook blij dat ze de dag van de geslaagde beklimming met haar ouders kon delen.
Met een beetje ironie merkte ze op dat meer dan tien dagen besteden aan een boulder van drie meter, terwijl ernaast mensen toppen van 4.000 meter in minder dan twee dagen beklimmen, de schoonheid is van de ironie van het bouldern. Die zin deed me glimlachen.
Méithra werd in november 2018 geopend door de Zwitser Théo Chappex, en de eerste herhaling kwam drie jaar later van de Fransman Benjamin Nicolas. De Amerikaan Sam Weir herhaalde hem eind vorige maand. Het is Thévenets tweede 8C, na Juneru in Albarracín in oktober 2024.
De graad geeft enig debat: Chappex stelde 8C voor, maar andere herhalers kozen voor 8B+. Welk getal het ook is, het verhaal van doorzettingsvermogen spreekt me het meest aan.
