Przeglądając w tym tygodniu strony wspinaczkowe, trafiłem na wiadomość, która mnie zamurowała: Szwajcarka Noé Looser przeszła „L'isola che non c'è”, drogę 9a wytyczoną w Amden przez Freda Nicole'a w 2009 roku, i zrobiła to bez liny, nad crash padami. To pierwsze kobiece przejście tej linii, i to w stylu, który wywołuje sporo dyskusji.
Dla porządku: to mniej więcej piętnastometrowy okap, który zaczyna się od boulderu wycenionego na 8B+ („Ragtime”), przechodzi w sekcję przejściową 7A/B, a potem w wyjście za 8A, zanim nastąpi spokojniejsza końcówka. Droga doczekała się zaledwie około dziesięciu powtórzeń, zawsze z liną i wyłącznie męskich. Innymi słowy, Noé, członkini kadry narodowej, znana z tego, że w wieku 13 lat zrobiła 8c, dokonała nie lada wyczynu.
To, co podoba mi się w tej historii, to fakt, że na nowo rozpala starą debatę o „solo”. Wspinacze tacy jak Dave McLeod czy Alex Huber już wcześniej doprowadzili to do poziomu 8c. Tutaj nie ma liny, są za to crash pady, końcowa wysokość mniejsza niż w wielu highballach, a trudności na dole. Ryzyko pozostaje więc umiarkowane, trochę jak przy powtórzeniu „The Fly” przez Kevina Jorgensena.
Krótko mówiąc, między czystym wynikiem a kwestią zaangażowania to dokładnie ten rodzaj newsa, który ożywia fora. A wy nazwalibyście to prawdziwym solo czy podrasowanym highballem?
Simone Tentori nadal mnie zaskakuje. Od czasu, gdy przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, jego poziom nie spadł ani odrobiny: po drugiej wspinaczce na Sword of Damocles w sierpniu, teraz pokonał Insomniac, słynną linię w Lincoln Lake na Mount Blue Sky (dawniej Mount Evans), jednej z najpopularniejszych miejsc do wspinaczki letniej w Kolorado.
Drew Ruana pokonał Insomniac w 2021 roku, oceniając go na 8C+. Trasa znajduje się na ogromnym tarasie, gdzie znajdują się również inne trudne bloki. Kluczowa jest sekwencja łącząca dwa z tych bloków: najpierw wykonuje się 8 ruchów z Wheel of Wolvo (8B+), aż do miejsca odpoczynku, a następnie przechodzi się na We Can Build You, kolejny 8B+. Całość składa się z około trzydziestu wyczerpujących ruchów. Praktycznie wszyscy najlepsi amerykańscy wspinacze próbowali tej trasy, a wielu z nich ją powtórzyło; teraz do tej listy dołączył również wspinacz z Lecco.
Najbardziej imponujące jest dla mnie to, że pokonał tę trasę przy ostatniej możliwej okazji, zanim pogoda uczyniła Lincoln Lake niedostępnym. Sam Tentori opisał to jako prawdopodobnie największą walkę mentalną w swojej karierze wspinaczkowej, emocjonalną przejażdżkę, której nie zapomni.
Dzięki Insomniac, Tentori ma na swoim koncie cztery 8C+, w tym Sword of Damocles, Ephyra i Deep Fake, oraz długą listę 8C. Obiecał, że wkrótce podzieli się większymi szczegółami: mamy nadzieję, że pojawi się również film.
Piotr Schab, od ponad dekady jeden z liderów polskiego wspinania skalnego, pokazał moc w Muchówce. Krakowianin zamknął swój najdłuższy boulderowy projekt i powstała Dobramoc 8C, jeden z najtrudniejszych baldów w Polsce. Kilka dni wcześniej przeszedł też tatrzański problem Ultimate Tatras Hold'em 8B+ na Słowacji, w pobliżu schroniska nad Popradzkim Stawem.
Dobramoc to kombinacja dwóch baldów: pierwszej części Insomnii, którą Piotr powtórzył jako pierwszy w 2023 roku, i trudności Renesansu 8B, jego własnego problemu z 2024 roku. Startowy strzał ma około 8A, a trawers około 7C. Po przejściu Renesansu pisał, że połączenie z Insomnią będzie jednym z najtrudniejszych i najlepszych boulderów w Polsce.
Droga do przejścia była długa. Schab napisał, że minęły prawie dwa lata, a on oddał na projekt około 15 sesji. Muchówka to kapryśne miejsce, bo chwyty wymagają dobrego tarcia, a suche, zimne powietrze z wiatrem pojawia się tu tylko kilka dni w roku. Przejście padło w piątej, ostatniej wstawce wieczoru.
W Polsce mamy do tej pory jeden bald wyceniony na 8C: niepowtórzoną Obsesję Łukasza Dudka z 2015 roku w Kusiętach, choć jest to problem o specyficznym charakterze, robiony bez liny i mający 40 ruchów.
Podoba mi się, że Piotr dziękuje wszystkim za wspólną zajawkę kamieniem i wspomina, że Muchówka skrywa jeszcze kilka perełek.
Madrycki boulderowiec Pablo Zamora znowu to zrobił: dokonał pierwszego przejścia La ley del más fuerte, bardzo trudnego bouldera na głównej ścianie Campisábalos w prowincji Guadalajara, dla którego proponuje poziom 8C.
Według jego opisu boulder zaczyna się dynamicznym ruchem z dwóch krótkich chwytów szczypcowych i łączy się z klasykiem Selección natural, 8B+. Dzięki tej linii należy do najtrudniejszych w okolicy, obok Solozabala, dla którego także zaproponowano 8C.
Zamora ma już imponującą kolekcję ekstremalnych linii. Pierwszy raz wszedł na poziom 8C pod koniec 2022 roku, powtarzając Soyuz w Zarzalejo, a na początku 2023 roku połączył Entropía w Castillo de Bayuela, pierwszy hiszpański 8C. Potem przyszły El indomable, El proyecto de tu vida i Hipoxia, a to półrocze zamknął Muerte por asfixia w La Pedriza, której propozycję 8C+ potwierdził Jorge Díaz-Rullo.
Wiosną 2025 roku wrócił do 8C z Trío con Charlotte w La Pedriza, a rok temu dodał Koraen Hoyamoros, proponowany jako 8C/+. Razem z La ley del más fuerte ma w swoim notatniku co najmniej osiem problemów tego stopnia.
Podziwiam, jak hiszpański boulder wciąż się rozwija dzięki nowym pierwszym przejściom na rodzimej skale.
Jorge Díaz-Rullo właśnie zakończył trzytygodniowy wyjazd bulderowy do Szwajcarii, z jedną z najbardziej imponujących list przejść, jakie widziałem w tym roku. Najważniejszym punktem była Hazel Grace Sit (V15/16) Giuliano Cameroniego, wielki klasyk, a do tego drugie przejście P.I.G. (V15), nowego problemu Stefano Ghisolfiego, oraz Big Snapper (V15) Shawna Raboutou.
Zrobił też swój najtrudniejszy flash, Paradise Lost (V13/14) Daia Koyamady. Hazel Grace Sit był bulderem, nad którym pracował najdłużej, a z powodu trudnych warunków, jak mówi, potrzebował więcej prób niż przy jakimkolwiek innym bulderze w karierze.
Przed wyjazdem zatrzymał się na chwilę w Magic Wood i tuż przed północą przeszedł Practice of the Wild (V14) Chrisa Sharmy, licząc na lepszą temperaturę. Po dotknięciu stopą w ostatnim ruchu i kilku zsunięciach tuż pod szczytem prawie się poddał, aż w końcu dotarł na górę. Z powodu tego dotknięcia wpisał przejście na 8a.nu dwa razy.
Díaz-Rullo jest znany przede wszystkim z trudnej wspinaczki sportowej. Wcześniej w tym roku przeszedł Cafe Colombia (5.15d) po 240 dniach pracy nad 30-metrową drogą na moc i wytrzymałość. Mimo to przechodzi bulder za bulderem: w 2026 ma już cztery V15 i cztery V14, z czego trzy V15 tylko w tym wyjeździe.
Uderza mnie, z jaką cierpliwością wspinacz drogowy światowej klasy adaptuje się do bulderingu. Uczciwe próby, złe warunki i sesja o północy brzmią dla mnie jak prawdziwa historia boulderingu.
W Arco zakończył się Rock Master, jedna z najważniejszych edycji w historii zawodów, poświęcona czterdziestu latom zawodów wspinaczkowych w miasteczku w Trentino. Trzy dni rywalizacji, spotkań i uroczystości przyciągnęły ponad 12 tysięcy widzów, a reprezentowane były ponad 50 krajów.
Drugiego wieczoru odbył się KO Boulder, format eliminacyjny. Wśród mężczyzn wygrał Adam Ondra, który w finale pokonał Filipa Schenka, zwycięzcę Duelu Lead. Trzeci był słoweniec Luka Potočar. Dla Ondry to dziewiąte zwycięstwo w Rock Masterze, rekord w historii imprezy. Wśród kobiet znów wygrała Jessica Pilz, która już wcześniej wygrała Duel Lead, przed Lučką Rakovec i Japonką Hana Koike.
W męskiej drabince startowali także Yannick Flohé, Giovanni Placci, Sascha Lehmann, Shion Omata i Jonas Utelli. Wśród kobiet Laura Rogora zajęła czwarte miejsce, a Brooke Raboutou i Aleksandra Totkova nie wystartowały z powodów zdrowotnych.
Wartość tej edycji nie leżała jednak tylko w sporcie. Czterdziestolecie było okazją, by spojrzeć wstecz na związek Arco ze wspinaczką, z gośćmi takimi jak Didier Raboutou, Robyn Erbesfield, Lynn Hill, Yuji Hirayama, François Legrand i Muriel Sarkany.
Zwróciła moją uwagę właśnie równowaga między widowiskiem bloków a pamięcią historyczną: dobry sposób, by przypomnieć sobie, skąd wzięła się scena boulderingu i zawodów.
Złamany chwyt, nowa beta albo po prostu różnica zdań: powodów, dla których bouldera lub drogi się obniża, jest wiele. Lacrux zebrał pięć obniżek, które wzbudziły szczególne zainteresowanie lub miały znaczenie historyczne. Wybór jest subiektywny, ale i tak uważam go za bardzo wartościowy.
Najnowszy przypadek to The Megg w Squamish. Gabe Lawson dokonał pierwszego przejścia w styczniu 2023 roku, co byłoby pierwszym 8C+ w Kanadzie. Andy Lamb powtórzył boulder w czerwcu 2023 roku i ocenił go maksymalnie na 8B+. Według badania Climbing Magazine z września 2026 roku Lawson nie był w stanie przedstawić dowodów swoich przejść.
Inny przykład: w 2023 roku Katie Lamb jako pierwsza kobieta przeszła 8C+ w drodze Box Therapy w Parku Narodowym Gór Skalistych. Wkrótce potem Brooke i kolejne rodzeństwo Raboutou powtórzyli boulder i obniżyli go do 8C, a za nimi poszli Dave Graham i Drew Ruana. Katie Lamb później odzyskała pierwsze kobiece przejście 8C+ w drodze The Dark Side w Camp 4 w Dolinie Yosemite.
Jest też "Barefoot" Charles Albert, który notorycznie wspina się bez butów. Jego pierwsze 9A, No Kpote Only w Fontainebleau, obniżono dwukrotnie po pierwszym przejściu w 2018 roku: w 2019 do 8C+, a w 2020 do 8C.
Podoba mi się główna myśl: oceny trudności są subiektywne, a konsensus wymaga czasu. Obniżka nie może też pomniejszyć wielkiego osiągnięcia.
17 i 18 października w Torrejón de Ardoz pod Madrytem odbędzie się pierwsza edycja Urban Climbing, zawodów, które przenoszą wspinaczkę bulderową na ulice. Uczestnicy zmierzą się z 40 problemami o różnym stopniu trudności, rozmieszczonymi na budynkach i przestrzeniach miejskich w centrum, a pula nagród przekracza 50 000 euro.
Zapisy do zawodów są już zamknięte, ale wydarzenie jest otwarte dla wszystkich: wspinaczy, pasjonatów, rodzin i zwykłych ciekawskich. Większość działań skupia się w Village, które powstanie na Plaza Mayor.
Najlepsze, moim zdaniem, jest to, że można spróbować wspinania nawet bez żadnego doświadczenia. Sputnik Climbing poprowadzi główny boulder na Plaza Mayor, La Sportiva pokaże swój sprzęt i pożyczy buty wspinaczkowe, żeby można je było przymierzyć na bloku, a najmłodsi będą mieli boulder dziecięcy, dzięki któremu bezpiecznie zaczną przygodę.
Będą też spotkania z elitarnymi sportowcami, testy sprzętu, muzyka na żywo i losowania. Podoba mi się, że zawody wynoszą boulder ze ściany wspinaczkowej i przybliżają go ludziom na ulicy.
Dla wszystkich, którzy marzą o boulderingu w Fontainebleau, mamy ważną wiadomość: po wielkim pożarze z lipca, który strawił ponad 2000 hektarów rezerwatu biosfery UNESCO położonego około 70 km na południowy wschód od Paryża, od 22 sierpnia 2026 roku dostępne jest ponownie 18 000 z około 22 000 hektarów tego obszaru.
Fontainebleau to jedno z najważniejszych miejsc boulderingowych na świecie. Spłonęło około 10 procent całego terenu, a nawet obszary niebezpośrednio dotknięte pożarem wciąż zmagają się z jego skutkami, ponieważ kilka fal upałów sprawiło, że las jest bardziej podatny na zniszczenia niż kiedykolwiek.
18 sierpnia kolektyw Respect Bleau zebrał wspinaczy, kluby, przedstawicieli interesariuszy leśnych i lokalne władze, aby omówić sytuację. Pięć tygodni po wybuchu pożaru w ciągu dnia nadal pracowało 900 strażaków, a w nocy 500. Ściółka leśna wciąż się tli jako pożar torfu, a w niektórych strefach temperatura gruntu sięga 400 stopni.
Dlatego spalone obszary pozostają zamknięte. Nie wchodźcie w miejsca oznaczone tablicami. Korzenie spalonych drzew są niestabilne, a drzewa mogą się przewracać jeszcze długo po pożarze. Women's Bouldering Festival został odwołany na czas nieokreślony; odbędą się tylko warsztaty wytyczania tras, we wrześniu w Londynie.
Moim zdaniem przekaz jest jasny: dostęp to nie carte blanche. Kto tam jedzie, powinien przestrzegać zakazów i ostrożnie podchodzić do ryzyka pożaru.
Włoski wspinacz Simone Tentori powtórzył Insomniac V16 Drew Ruany w Lincoln Lake w Kolorado. Ruana przeszedł go po raz pierwszy w lipcu 2021 roku, a problem łączy niski start o mniej więcej V13 z We Can Build You V13 Dave'a Grahama. Powtarzali go też Shawn Raboutou, Jimmy Webb, Daniel Woods, Keenan Takahashi, Andy Lamb i Noah Wheeler, a także inni.
Tentori opisał przejście na 8a.nu jako ogromną bitwę psychiczną, w której walczył z presją zamkniętej drogi. Zrobił to w ostatnim dniu sezonu i nazwał to jednym z najintensywniejszych doświadczeń w swojej karierze wspinaczkowej. Właśnie ten szczegół zamykającego się okna sprawia, że ta historia wydaje mi się tak ludzka.
Tentori ma już długą listę trudnych przejść, m.in. Sword of Damocles, Deep Fake i Ephyra, wszystkie V16, oraz V15 takie jak Dreamtime, From Dirt Grows the Flowers, Monkey Wedding i The Finnish Line. W 2021 roku dokonał swojego najtrudniejszego dotąd pierwszego przejścia: Megalodonte V15 w Val Masino.
Po własnym pierwszym przejściu Insomniac Ruana powiedział, że to jego najtrudniejsze dotąd przejście i że kiedyś był to wielki projekt Lincoln Lake. Teraz kolejne powtórzenie dokonał jeden z najlepszych boulderzystów.
Naprawdę mnie to zaimponowało: Yannick Flohé zrobił flash Flow State (8C) w Val Daone. 27-letni Niemiec już w 2025 roku jako pierwszy na świecie przeszedł 8C za pierwszym podejściem, Foundation's Edge w Fionnay, a teraz ma drugi flash 8C.
Flow State został otwarty przez Pietro Vidiego w kwietniu 2024 roku, pierwotnie wyceniony na 8C+. Adam Ondra powtórzył go w sierpniu 2024 i obniżył wycenę do 8C, przyznając jednak, że dla niższych wspinaczy może to być 8C+, jeśli stopa nie utrzyma się na ostatnim ruchu. Flohé ocenia bulder wyraźnie trudniej niż Foundation's Edge.
Przygotowania były dokładne: około trzy godziny oglądał problem i wizualizował ruchy, godziny oglądał filmy z betą, a także rozmawiał z Ondrą, który wyjaśnił mu opcje i najlepsze buty. To był jego pierwszy raz w Val Daone, co sprawia, że flash robi jeszcze większe wrażenie.
Flow State w pierwszej części dzieli crux z Grizzly (8A+), a potem przechodzi w Flow (8B+). Linia prowadzi przez całą okapę bloku. Przy ostatnim długim ruchu stopa się nie utrzymała, a Flohé nie złapał dobrze uchwytu, ale jakoś to wytrzymał.
Szczególnie podoba mi się jego komentarz, że dreszczyk pierwszej próby, której jest tylko jedna, to właśnie to, co czyni flash wyjątkowym.
Francuska wspinaczka Marine Thévenet dokonała pierwszego kobiecego przejścia Méithra, bouldera 8C w Arolla, w szwajcarskich Alpach otoczonych wysokimi górami. Spędziła tam lato i ukończyła go w sobotę, 3 października, po ponad dziesięciu dniach pracy i prób.
Sama określiła to jako prawdziwą bitwę o mikrolisty od początku do końca. Dla niej najważniejszy jest proces: odkrywanie linii, szukanie metod, wątpliwości i zobowiązanie do powrotów raz za razem, między spokojem na górze a frustracją, gdy trzeba zejść. Cieszyła się też, że dzień przejścia mogła podzielić z rodzicami.
Nieco ironicznie zauważyła, że spędzanie ponad dziesięciu dni na trzymetrowym bouldrze, podczas gdy obok inni wchodzą na szczyty 4000 metrów w mniej niż dwa dni, jest pięknem ironii bulderingu. To zdanie wywołało uśmiech.
Méithra otworzył w listopadzie 2018 roku Szwajcar Théo Chappex, a pierwsze powtórzenie nadeszło trzy lata później od Francuza Benjamina Nicolasa. Amerykanin Sam Weir powtórzył go pod koniec zeszłego miesiąca. To drugi 8C Thévenet, po Juneru w Albarracín w październiku 2024 roku.
Ocena budzi pewne dyskusje: Chappex zaproponował 8C, ale inni powtarzający wybrali 8B+. Jaka by nie była liczba, najbardziej podoba mi się historia wytrwałości.
