Centrum van de Melkweg ‘direct in beeld gebracht’ in laagenergetische gammastraling: ballonexperiment wereldwijd de eerste
Een onderzoeksgroep met onder meer JAXA heeft bekendgemaakt dat het voor het eerst ter wereld is gelukt om laagenergetische gammastraling uit het centrum van de Melkweg direct in beeld te brengen, volgens hetzelfde principe als een optische telescoop. Bij het lezen vond ik het zo'n verhaal dat onopvallend lijkt maar eigenlijk heel indrukwekkend is, dus ik deel het hier.
Het gaat om gammastraling van 150 tot 600 keV, dus met een energie onder 1 MeV. Voor dit bereik bestond geen nauwkeurige beeldvormingsmethode en is de achtergrondruis groot, waardoor het een onontgonnen gebied was dat de ‘MeV-kloof’ wordt genoemd. Tot nu toe moest men naar verluidt vertrouwen op indirecte methoden, waarbij de ruis van de hele hemel en het zwakke signaal worden gemodelleerd om tot een schatting te komen.
Er werd gebruikgemaakt van een ‘elektronsporende comptoncamera (ETCC)’, die zelfs de banen van elektronen kan volgen. Door de gegevens van ongeveer een dag waarnemen met het stratosferische ballonexperiment ‘SMILE-2+’, in 2018 gelanceerd vanuit Centraal-Australië, te analyseren, legde het team een significant signaal uit de richting van het galactisch centrum vast als beeld. De uitleg dat bij een gewone comptoncamera zelfs een puntbron uitwaaiert tot een ring, terwijl die bij de ETCC in één punt samenkomt, vond ik heel duidelijk.
De gemeten gammastraling van positronannihilatie komt binnen de foutmarges overeen met eerdere waarnemingen, maar is ongeveer 2 keer zo sterk. Nu steviger vaststaat dat de straling enkele malen sterker is dan de theoretische waarde, hoopt men ook onbekende oorsprongen te kunnen toetsen, zoals donkere materie of primordiale zwarte gaten. De resultaten verschenen in augustus 2026 in een tijdschrift van de American Physical Society en werden naar verluidt ook uitgelicht in een Research Highlight van Nature.
Het volgende, gevoeligere experiment ‘SMILE-3’ wordt ook voorbereid als kandidaat voor het ballonexperiment in Australië dat voor 2028 gepland staat. De formulering ‘van wetenschap die afleidt naar wetenschap die ziet’ is me erg bijgebleven.
Bron: JAXA (Japans Agentschap voor Lucht- en Ruimtevaartonderzoek)
Het gaat om gammastraling van 150 tot 600 keV, dus met een energie onder 1 MeV. Voor dit bereik bestond geen nauwkeurige beeldvormingsmethode en is de achtergrondruis groot, waardoor het een onontgonnen gebied was dat de ‘MeV-kloof’ wordt genoemd. Tot nu toe moest men naar verluidt vertrouwen op indirecte methoden, waarbij de ruis van de hele hemel en het zwakke signaal worden gemodelleerd om tot een schatting te komen.
Er werd gebruikgemaakt van een ‘elektronsporende comptoncamera (ETCC)’, die zelfs de banen van elektronen kan volgen. Door de gegevens van ongeveer een dag waarnemen met het stratosferische ballonexperiment ‘SMILE-2+’, in 2018 gelanceerd vanuit Centraal-Australië, te analyseren, legde het team een significant signaal uit de richting van het galactisch centrum vast als beeld. De uitleg dat bij een gewone comptoncamera zelfs een puntbron uitwaaiert tot een ring, terwijl die bij de ETCC in één punt samenkomt, vond ik heel duidelijk.
De gemeten gammastraling van positronannihilatie komt binnen de foutmarges overeen met eerdere waarnemingen, maar is ongeveer 2 keer zo sterk. Nu steviger vaststaat dat de straling enkele malen sterker is dan de theoretische waarde, hoopt men ook onbekende oorsprongen te kunnen toetsen, zoals donkere materie of primordiale zwarte gaten. De resultaten verschenen in augustus 2026 in een tijdschrift van de American Physical Society en werden naar verluidt ook uitgelicht in een Research Highlight van Nature.
Het volgende, gevoeligere experiment ‘SMILE-3’ wordt ook voorbereid als kandidaat voor het ballonexperiment in Australië dat voor 2028 gepland staat. De formulering ‘van wetenschap die afleidt naar wetenschap die ziet’ is me erg bijgebleven.
Bron: JAXA (Japans Agentschap voor Lucht- en Ruimtevaartonderzoek)
Reacties 0
Plaats de eerste reactie, in elke taal.
Log in om te reageren