وقتی بچه بودم، ساعت‌ها جلوی ویترین قطارهای اسباب‌بازی می‌نشستم، و حالا که مدلسازی راه‌آهن دوباره مورد توجه قرار گرفته، احساس می‌کنم در خانه هستم. همین الان یک گزارش از شبکه تلویزیونی منطقه‌ای مولیزه دیدم که درباره گروه علاقه‌مندان به نام «فلش مولیزه» صحبت می‌کرد. این گروه در بارانلو، قطارها و راه‌آهن‌های کوچک مقیاسی ساخته است که بازدیدکنندگان، از جمله بزرگسالان و کودکان، حتی از مناطق دیگر را به خود جذب کرده است.
آنچه بیشتر من را تحت تاثیر قرار داد، دقت و توجهی است که در این کار به کار رفته: هر لوکوموتیو، هر خط، و هر جزئیات از منظره، با دقت فوق‌العاده‌ای در مقیاس کوچک بازسازی شده‌اند. و نکته‌ی جالب این است که این فقط یک کار فنی نیست، بلکه راهی برای زنده نگه داشتن علاقه به قطارها در یک منطقه‌ای است که، همانطور که در گزارش اشاره شده، با کمبودهای واقعی در سیستم ریلی مواجه است.
رئیس این انجمن و سایر علاقه‌مندان به مدلسازی راه‌آهن به صراحت می‌گویند که ساخت یک مدل راه‌آهن، کاری گروهی، نیازمند صبر و سال‌ها تلاش است. اما وقتی یک کودک با حیرت به یک قطاری که در حال حرکت است نگاه می‌کند، تمام زمانی که صرف شده، جبران می‌شود.
دوباره دلم خواست مدل راه‌آهن قدیمی‌ام را از زیرزمین بیرون بیاورم. شاید این زمان مناسبی باشد تا دوباره به آن بپردازم و، چرا نه، یک گروه از علاقه‌مندان را در نزدیکی خانه‌ام پیدا کنم.
شنیدم که «نمایشگاه دنیای بیستروهای مینیاتوری»، نمایشگاه مشترک آثار مینیاتوری با محوریت غذا، برای نخستین بار در لالاپورت تاچیکاوا-تاچیهی برگزار می‌شود. این نمایشگاه از سه‌شنبه ۲۷ اکتبر تا سه‌شنبه ۳ نوامبر (تعطیل رسمی) ادامه دارد و توسط شرکت BACON Co., Ltd. برگزار می‌شود.
چهل‌وهشت خلاق در آن شرکت دارند. آثاری با الهام از نانوایی‌ها و شیرینی‌فروشی‌ها برای نخستین بار در تاچیکاوا به نمایش گذاشته می‌شوند و من هم کنجکاوم بدانم کروسان‌ها و کیک‌های کوچک با چه بافتی بازسازی شده‌اند. بخش ویژه‌ای با موضوع میخانه‌های جهان و رستوران‌های خیالی نیز پیش‌بینی شده است.
در محل، کارگاه‌ها و کالاهای محدود نیز عرضه می‌شوند. امکان امتحان کردن ساخت مینیاتور با دست خود، نه فقط تماشای آن‌ها، نکته‌ی خوشایندی است. بهای ورودی ۵۰۰ ین است و کودکان زیر سه سال رایگان وارد می‌شوند.
آنچه خانه‌های عروسکی و غذای مینیاتوری را جذاب می‌کند این است که یک دنیای کامل در کف دست جا می‌گیرد. از آنجا که فرصت کمیابی برای مقایسه‌ی «دنیاهای کوچک غذا» ۴۸ خلاق است، اگر نزدیک آنجا زندگی می‌کنید، دیدن آن در تعطیلات آخر هفته ارزشمند است. ساعات دقیق را در وب‌سایت رسمی بررسی کنید.
میناتور وندرلند هامبورگ به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد خود کار ویژه‌ای انجام داده است. پس از یک قطار رنگی S-Bahn، یک کامیون و یک قطار ICE با نام مخصوص، حالا یک لوکوموتیو باری با طراحی جذاب روی خطوط واقعی راه‌آهن اروپا حرکت می‌کند. این لوکوموتیو در ۱۰ اوت ۲۰۲۶ به هامبورگ رسید.
این لوکوموتیو یک Bombardier TRAXX F140 AC2 از رده ۱۸۵.۲ با شماره بهره‌برداری ۱۸۵ ۶۶۶ است و متعلق به اپراتور Lokomotion است. طراحی آن را Lokomotion و تیم طراحی Railcolor همراه با وندرلند انجام داده‌اند. در پایان ژوئیه ۲۰۲۶ در شهر کوفشتاین اتریش، پیش از تحویل، روکش تازه آن نصب شد.
این لوکوموتیو در کار روزمره قطارهای باری عادی را می‌کشد و شهرهایی مانند مونیخ، کلن، برمن و هامبورگ را به هم وصل می‌کند. قلمرو اصلی آن کریدور آلپی از محور برنر است و سالانه حدود ۱۸۰ هزار کیلومتر می‌پیماید. بنیان‌گذار، گریت براون، همراه مسئولان Lokomotion آن را پس از عبور از ایستگاه مرکزی هامبورگ تا پایانه Billwerder رسماً روانه مسیرش کرد.
بیشتر از همه این را دوست دارم که این لوکوموتیوِ یگانه نه‌تنها در دنیای واقعی بلکه به‌صورت مدل ۱:۸۷ در ماکت وندرلند هم وجود دارد. نسخه واقعی و مینیاتور یکدیگر را کامل می‌کنند و علاقه‌مندان راه‌آهن حالا می‌توانند این منظره کمیاب را در مسیرهای بین آلمان و اتریش جست‌وجو کنند.
سیمون لاوو خانه‌های مینیاتوری در مقیاس ۱:۳۵ می‌سازد که روی پایه‌ها و تخته‌سنگ‌ها قرار دارند، و کیت موثس از Colossal درباره آخرین مجموعه‌ی او نوشته است.
صحنه‌ها پر از جزئیات کوچک‌اند: صندلی‌های ریز، جعبه‌های محصولات کشاورزی، وسایل ماهیگیری و اشیای نجات‌یافته‌ای که به‌عنوان ابزار و مبلمان دوباره استفاده شده‌اند. هیچ انسانی در آثار دیده نمی‌شود، اما نشانه‌های زندگی روزمره این احساس را می‌دهد که ساکنان همین حالا رفته‌اند. این آثار درباره خانه‌هایی‌اند که در جاهای غیرمنتظره و ناپایدار ساخته شده‌اند، توسط کسانی که با آنچه دارند می‌سازند، و مقاله آن‌ها را استعاره‌ای از زیستن در میانه‌ی تلاطم‌های سیاسی و اقتصادی می‌خواند. لاوو به Colossal گفته که کارش به نیاز اساسی یافتن جایی برای چسبیدن و زندگی از همان‌جا می‌پردازد.
پنج اثر چندرسانه‌ای از سال ۲۰۲۶ معرفی شده‌اند، با عنوان‌هایی مانند Eau-delà Du Gouffre و Demain Sera Comme Hier. نمایشگاه انفرادی او با نام Ancré dans la roche (لنگرگرفته در صخره) از ۱۲ نوامبر تا ۲۲ دسامبر در گالری Loo & Lou در پاریس برگزار می‌شود و این گالری در جریان هفته‌ی هنر لوکزامبورگ، از ۲۰ تا ۲۲ نوامبر، کارهای او را نیز به نمایش می‌گذارد.
آنچه اینجا را دوست دارم این است که مینیاتور فقط بامزه نیست. اشیای کوچک، داستانی کامل درباره پناه و بقا با خود دارند، و دقیقاً همین کاری است که این سرگرمی بهتر از همه انجام می‌دهد.
اری سوتریادجی ۷۲ ساله است، اما دست‌هایش هنوز هنگام کار با تکه‌های لوله PVC، چوب، سوهان و کاغذ سنباده چابک‌اند. روی ایوان خانه‌ای که از والدینش به ارث برده، در منطقه تبت در جنوب جاکارتا، این مردی که همه او را اریک صدا می‌زنند، بیشتر وقتش را صرف ساختن می‌کند. ماشین‌آلات تولید بزرگ در کار نیست. فقط لوله PVC، چوب، سیم و الیاف شیشه به‌تدریج به نسخه‌های بدلی موتورسیکلت تبدیل می‌شوند که تا کوچک‌ترین جزئیات دقیق‌اند.
بیشتر از همه هارلی-دیویدسون می‌سازد و دلیلش کاملاً شخصی است. پدر اریک سرباز بود و زمانی برای وظایف اسکورت یک هارلی-دیویدسون WLA ساخت ۱۹۴۲ به او داده شده بود. آن موتورسیکلت مدت‌ها پیش از بین رفته، اما شکلش هرگز از ذهن اریک پاک نشد. او می‌خواست آن را در ابعاد کوچک دوباره زنده کند.
او در دهه ۱۹۹۰ شروع کرد، وقتی هنوز یک فروشگاه کوچک خواروبار داشت. وقتی مغازه خلوت بود، مواد را برمی‌داشت و می‌برید، شکل می‌داد، سوهان می‌زد و قطعات مینیاتوری را سوار می‌کرد. اطرافیانش متعجب بودند، چون مدام بین پروژه‌های مختلف جابه‌جا می‌شد. او هر روز ۱۰٬۰۰۰ روپیه از فروشش را کنار می‌گذاشت تا مواد و ابزار بخرد.
به نظر من این داستان نشان می‌دهد که سرگرمی مینیاتور همیشه به مواد گران نیاز ندارد. با وسایل دست‌دوم و پشتکار، می‌شود خاطرات کودکی را دوباره در دست گرفت.
Miniatur Wunderland در هامبورگ همراه با اودو لیندنبرگ «پانیک‌اکسپرس» (Panik-Express) را ساخته است؛ مجموعه‌ای از قطار مدل در مقیاس ۱:۸۷ (H0) که زندگی او را مانند سفری در زمان روایت می‌کند. بر اساس بیانیهٔ مطبوعاتی، این پیچیده‌ترین قطاری است که Wunderland تاکنون ساخته است. لیندنبرگ در ۲۴ مارس ۲۰۲۶ شخصاً آن را افتتاح کرد. از آن زمان قطار در بخش هامبورگِ این مجموعه حرکت می‌کند و در ایستگاه دامتور می‌توان بخشی از «Sonderzug nach Pankow» را شنید.
قطار از یک لوکوموتیو و هشت واگن تشکیل شده و هر واگن صحنهٔ کوچکی است که مرحله‌ای از زندگی را نشان می‌دهد. لوکوموتیو اثر هنری او «Menschenfamilie 1» را در خود دارد و عینک و کلاه او با چاپ سه‌بعدی و به همان مقیاس ساخته شده‌اند. واگن دهه ۱۹۵۰ شهر گرونائو را سیاه‌وسفید نشان می‌دهد و تنها اولین درام او رنگی است. سپس پایگاه نظامی آمریکا در ویلوس در لیبی می‌آید و کمی بعد میخانهٔ «Onkel Pö's Carnegie Hall» در هامبورگ-اپندورف و کنسرت در کاخ جمهوری (Palast der Republik) در سال ۱۹۸۳.
واگن دهه ۱۹۹۰ به دو نیمه تقسیم شده: نیمی راه‌آهن رایش (Reichsbahn) و نیمی راه‌آهن فدرال (Bundesbahn)، با صحنه‌ای جلوی دیواری فروریخته. دهه‌های ۲۰۰۰ شعار «Phönix aus der Flasche» را دارند و دهه ۲۰۱۰ به شکل کشتی هوایی زپلین طراحی شده که کنسرت MTV Unplugged با کلوئزو را نشان می‌دهد. پایان قطار ترانهٔ موفق «Komet» با Apache 207 است که روی دُم آبی ستاره‌دنباله‌دار قرار دارد. حتی اریش هونکر هم در یک کوپه با گیتار دیده می‌شود.
آنچه دوست دارم این است که تاریخ معاصر در مقیاس کوچک روایت شده است. در چند سانتی‌متر طول واگن، اشاراتی نهفته‌اند که فقط با نگاه دقیق‌تر دیده می‌شوند. فردریک براون احتمالاً آن را پیچیده‌ترین قطار این مجموعه می‌نامد و اودو لیندنبرگ از افتخاری بزرگ سخن می‌گوید.
Colossal در مقاله‌ای از کیت موثس که در ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شد، دیورامای مینیاتوری هنرمند دریک لین را معرفی کرد. لین صحنه‌هایی با فیگورهای نقاشی‌شده با دست در فضاهای نوستالژیک می‌سازد و عکس می‌گیرد: کسی که سوار کشتی اقیانوس‌پیما می‌شود، زنی که منتظر تراموا است، مردی با کلاه فدورا روی پله‌های تاریخی، مردی که در فرودگاه پشت تلفن است و مردی که با سگش کوهنوردی می‌کند.
آنچه توجهم را جلب کرد، بازی او با مقیاس است. اشیای بزرگ‌شده‌ای مانند مداد غول‌پیکر یا فنجان قهوهٔ عظیم در صحنه‌ها ظاهر می‌شوند و حس اندازه را در بیننده وارونه می‌کنند. دکورها از مقوا و اشیای پیداشده ساخته می‌شوند: بام‌هایی که شبیه کارتن شیر هستند، کتاب‌هایی که به‌صورت عمودی به‌جای ساختمان و پله به کار رفته‌اند، و رودخانه‌ای پوشیده از گل. لین از سال ۲۰۱۳ به این شیوه کار می‌کند، دکورها را روی میزش می‌سازد و با نورپردازی سینمایی روشن می‌کند.
فیگورهای او اغلب پشت به دوربین هستند و این بیننده را به دنیای درونی‌شان می‌کشاند. موضوعاتی که مقاله نام می‌برد عبارت‌اند از فشار و تنهایی شهری، شگفتی سفر، گذر زمان و سوگ. لین می‌گوید باور دارد اندیشه‌ها و احساساتی که برای خودمان نگه می‌داریم، واقعاً ما را شکل می‌دهند و فیگورهایش تجسم همین افکار آرام‌اند.
مقاله مقیاس مدل‌ها را مشخص نمی‌کند، اما اثر به آن وابسته نیست. این نمونهٔ خوبی است از اینکه مینیاتور می‌تواند احساس را منتقل کند و نه فقط جزئیات را، و اینکه مواد روزمره می‌توانند به یک شهر کامل تبدیل شوند. لین بیشتر آثارش را در اینستاگرام با نام marsder منتشر می‌کند.
فرانک کونرت، عکاس آلمانی، از دهه ۱۹۹۰ صحنه‌های مینیاتوری معماری می‌سازد و عکس می‌گیرد. designboom تازه پروفایل خوبی از کارش منتشر کرده و به من یادآوری کرد که یک صحنه در مقیاس خانه عروسک‌ها می‌تواند یک داستان کامل را در خود جا دهد.
صحنه‌های او تقریباً بین مقیاس ۱:۱۲ تا ۱:۴۳ هستند و با دست ساخته می‌شوند، بیشتر از تخته فوم سبک. هر صحنه کف، پنجره، مبلمان، سطوح رنگ‌شده و سقف‌های شیروانی‌دار می‌گیرد، پیش از آنکه کونرت نورپردازی کند و عکس بگیرد. ترفند این است که ساختمان‌های معمولی دقیقاً یک تصمیم طراحی کمی اشتباه دارند: مسیر دوندگی که دور یک ورزشگاه می‌چرخد و یکی از خطوطش به پلکان زیرزمینی سقوط می‌کند، یک آپارتمان باریک که زیر پل بزرگراه گیر افتاده، یا هتلی که مهمانانش با نردبان‌های چسبیده به دیوار بیرونی به اتاق‌هایشان می‌رسند.
کونرت عکاسی آموخته و از منظره شروع کرده، پیش از آنکه به مینیاتورهای استودیویی روی بیاورد. صحنه‌های اولیه‌اش شامل پیکره‌های گلی بود که با واقعی‌تر شدن معماری آن‌ها را حذف کرد و مثلاً یک لیوان رها شده گذاشت تا القا کند کسی همین حالا آنجا بوده است. او صحنه‌ها را مانند دکور نمایش می‌بیند که بیننده می‌تواند افکار خودش را روی آن‌ها بیندازد، و مقیاس به او اجازه می‌دهد قوانینی را خم کند که یک ساختمان در اندازه واقعی باید رعایت کند.
روندش کند است. ایده‌ها ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها در دفتر طراحی بمانند و گاهی پیش از نهایی شدن ترکیب، ساخت را شروع می‌کند. او به سطوح کهنه‌شده توجه ویژه دارد، چون این سطوح صحنه را پیش از آنکه عجیب بودنش دیده شود باورپذیر می‌کنند. زیر طنز او اغلب لایه‌ای تیره از امیدها، شکست‌ها و راه‌حل‌های موقت آدم‌ها وجود دارد. عناوین ذکرشده شامل «Underpass»، «Balconia» و «A Room with a View» است. وب‌سایت او frank-kunert.de است.
اگر به خانه‌های عروسکی و دنیاهای مقیاس‌کوچک علاقه دارید، این تاریخ را یادداشت کنید: یکشنبه ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، از ساعت ۱۰ صبح تا ۶ عصر، نمایشگاه مینیاتور و ماکت (Salon de la miniature et du modèle réduit) در کومب-لا-ویل، در استان سن-ه-مارن، در تالار جشن آندره مالرو برگزار می‌شود.
این نمایشگاه از سال ۲۰۱۵ هر سال توسط «Club de la maison miniature» برگزار می‌شود؛ باشگاهی که تماماً با داوطلبان اداره می‌شود. در معرفی رویداد آمده که حدود پنجاه غرفه‌دار از سراسر فرانسه و همچنین بلژیک، اسپانیا، هلند و ایتالیا حضور دارند. آنان آثار خود را عرضه و فروش می‌کنند: خانه‌های عروسکی، ویترین، مغازه‌های کوچک، ماکت قطار و کشتی، و آثار بافتنی، سفالی و چوبی.
مقیاس‌ها از ۱/۱۲ تا ۱/۱۴۴ متغیر است و این تنوع را نشان می‌دهد: از مبلمان خانه عروسکی تا کوچک‌ترین دیورامای مینیاتوری. برگزارکنندگان حدود ۴۰۰ بازدیدکننده پیش‌بینی کرده‌اند. در معرفی رویداد، فعالیت دیگری غیر از نمایش و فروش ذکر نشده و قیمت بلیت هم مشخص نیست؛ بنابراین بهتر است پیش از سفر از برگزارکننده پرس‌وجو کنید.
آنچه در این‌گونه گردهمایی‌ها خوشم می‌آید این است که علاقه‌مندانی از چند کشور را دور هم جمع می‌کند که عشق مشترکشان جزئیات است. برای کسانی که تازه با مینیاتور آشنا می‌شوند، این فرصت خوبی است تا مقیاس‌ها را با چشم خود ببینند و مستقیم با سازندگان این قطعات کوچک گفت‌وگو کنند.
داستان Trần Vũ Trường (۳۱ ساله) و Võ Thị Nha (۲۸ ساله) را خیلی دوست دارم. آن‌ها در بخش Nguyễn Việt Khái از استان Cà Mau زندگی می‌کنند. این زوج خانه‌های مینیاتوری به سبک دلتای مکونگ را بر اساس عکس‌های قدیمی یا خاطرات مشتری‌ها می‌سازند.
در سال ۲۰۲۲، در حالی‌که Trường هنوز در Đồng Nai کارگر بود، خانه‌های مینیاتوری را در شبکه‌های اجتماعی دید و در اتاق اجاره‌ایش سعی کرد با مقوا، خلال دندان و چسب یکی بسازد. او قبلاً مسئول رنگ‌های چاپ در یک شرکت بسته‌بندی بود، پس رنگ‌ها را خوب ترکیب می‌کرد. پس از حدود شش ماه یادگیری شخصی، سفارش گرفتن را شروع کرد. اواسط سال ۲۰۲۵ هر دو کارشان را رها کردند، به زادگاهشان برگشتند و کارگاه کوچکی کنار خانه راه انداختند تا نزدیک پدر و مادر و بچه‌ها باشند.
مدل‌ها کاملاً با دست و از چوب‌های کوچک، چوب‌غذاخوری بامبو، مقوا، ورق‌های Formex و حتی قوطی آبجو ساخته می‌شوند. اندازه‌های رایج ۴۰×۵۰ سانتی‌متر، ۶۰×۶۰ سانتی‌متر و ۸۰×۸۰ سانتی‌متر است و قیمت‌ها از چند صد هزار دونگ تا بیش از ۴۰ میلیون دونگ متغیر است. یک خانه ساده یک تا دو هفته طول می‌کشد و سازه‌ی پیچیده ممکن است چند ماه بگیرد.
یک سفارش به‌شدت مرا تحت تأثیر قرار داد: مشتری‌ای از Đồng Tháp می‌خواست مدل خانه کاهگلی را که جد پدربزرگش در آن زندگی کرده بود به پدربزرگش هدیه دهد، اما فقط یک عکس تار داشت. Trường و مشتری دو ماه با هم صحبت کردند تا هر ستون و هر برگ سقف را تنظیم کنند. کارگاه اکنون حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون دونگ در ماه درآمد دارد. برای من این خانه‌های کوچک بخشی از خاطره‌ای را نگه می‌دارند که در زندگی واقعی دیگر وجود ندارد.
در ۱۶ اوت ۲۰۰۱ Miniatur Wunderland در یک انبار قدیمی در هامبورگ درهایش را باز کرد. آن زمان تنها ۳۰۰ متر مربع از ۵۴۴ متر مربع آماده بود. حالا این نمایشگاه بیست‌وپنجمین سالگرد خود را جشن می‌گیرد و ارقام بیانیه مطبوعاتی واقعاً مرا تحت تأثیر قرار داد.
امروز Wunderland ۱۶۹۴ متر مربع را پوشش می‌دهد، طول ریل‌ها ۱۶۴۹۱ متر است و ۱۲۳۱ قطار با بیش از ۱۲۰۰۰ واگن در حرکت‌اند. در زمان افتتاح، بنیان‌گذاران فردریک و گرریت براون هنوز از ۵۰۰ قطار روی ۵۰۰۰ متر ریل به‌عنوان توسعه نهایی حرف می‌زدند و ۱۰۰۰۰۰ بازدیدکننده در سال پیش‌بینی می‌کردند. در مارس ۲۰۲۵ بیست‌وپنج میلیونمین بازدیدکننده پذیرایی شد و برای سال ۲۰۲۶ حدود ۱٫۶ میلیون مهمان پیش‌بینی می‌شود. سازمان ملی گردشگری آلمان این جاذبه را برای ششمین بار محبوب‌ترین مکان نزد بازدیدکنندگان خارجی از آلمان اعلام کرده است.
سالنامه این مجموعه مانند یک راهنمای سفر کوچک خوانده می‌شود: هامبورگ، آمریکا، اسکاندیناوی، سوئیس، فرودگاه کنوفینگن با ۵۲ نوع هواپیما، آلب‌فیلارمونی کوچک، ایتالیا، ریودوژانیرو، پاتاگونیا و موناکو. برای آینده، Sebastian Drechsler از یک فیلم سینمایی تازه، آخرین بخش‌های منطقه آمریکای جنوبی و آماده‌سازی یک بخش آسیایی سخن می‌گوید.
زیباترین بخش برای من شب سالگرد با ۶۰۰ مهمان است: ۱۰۰ جا به کسانی رسید که توان پرداخت بلیت را نداشتند و نزدیک به ۵۰۰ درخواست ثبت شد. ۸۰ بلیت آخر به حراج گذاشته شد و ۳۰۰۰ یورو هم به انجمن Kleine Wunder e.V. رسید. پشت این همه ماکت‌سازی، پیداست که دل بزرگی هم هست.
