ساکنان رنگارنگ رودخانه‌ها: از چراغ‌ماهی یقه‌دار تا لک‌لک گردن‌سیاه

Burung Indonesia به مناسبت روز جهانی رودخانه‌ها مطلبی منتشر کرده است، و به‌عنوان کسی که پرندگان را تماشا می‌کند، فکر می‌کنم رودخانه‌ها اغلب فراموش می‌شوند. روز جهانی رودخانه‌ها در چهارمین یکشنبه سپتامبر جشن گرفته می‌شود. این روز از سال ۲۰۰۵ آغاز شد، زمانی که سازمان ملل دهه اقدام «آب برای زندگی» را راه‌اندازی کرد. این ایده از فعال حوزه رودخانه‌ها، مارک آنجلو، مطرح شد.

این مطلب چند پرنده‌ای را معرفی می‌کند که کنار رودخانه‌ها زندگی می‌کنند. چراغ‌ماهی یقه‌دار (Todiramphus chloris) در فهرست ۲۰۲۶ اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت در دسته «کمترین نگرانی» قرار دارد و با شیرجه از شاخه‌ها ماهی و جانوران کوچک را شکار می‌کند. بلک‌ساق جاوه‌ای (Ardeola speciosa) که حدود ۴۶ سانتی‌متر قد دارد، کنار ساحل منتظر طعمه می‌ماند. دو گونه دیگر بسیار نگران‌کننده‌ترند. لک‌لک گردن‌سیاه (Pseudibis davisoni) در وضعیت «در خطر بحرانی» است و امروز در جهان فقط در لائوس، کامبوج و اندونزی باقی مانده و در رودخانه ماهاکام در شرق کالیمانتان ثبت شده است. چراغ‌ماهی گوش‌آبی (Alcedo euryzona) که بومی جاوه است نیز در وضعیت «در خطر بحرانی» است و به رودخانه‌های مناطق جنگلی وابسته است.

غم‌انگیزتر از همه، سارگپه جاوه‌ای (Vanellus macropterus) است؛ گونه بومی جاوه که در وضعیت «در خطر بحرانی» قرار دارد و احتمالاً منقرض شده است. از سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۰ هیچ ثبت تأییدشده‌ای از آن وجود ندارد و بررسی‌های سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲ هم آن را پیدا نکرده‌اند.

ارقام کیفیت آب در این مطلب مرا بی‌زبان کرد. پایش نیمه نخست سال ۲۰۲۵ شامل ۴۴۸۲ نقطه در ۱۴۸۲ رودخانه بود: ۷۰٫۷ درصد نقاط آلوده بودند و تنها ۲۹٫۳ درصد با استانداردهای کیفیت مطابقت داشتند. در دی‌کی‌آی جاکارتا، جزایر ریائو و جنوب پاپوآ، همه نقاط اندازه‌گیری‌شده آلوده بودند.

پیشنهادها ساده است: زباله را در رودخانه نریزیم، پلاستیک یک‌بارمصرف را کم کنیم، پوشش گیاهی کناره‌ها را حفظ کنیم و به زیستگاه‌های اطراف آسیب نزنیم. جمله پایانی مطلب هم به‌جا است: رودخانه سالم فقط آبی نیست که جریان دارد.

منبع: Burung Indonesia