Burgerwetenschap en de achteruitgang van vogels: de putter in de hoofdrol

SEO/BirdLife heeft de tweede video van haar serie «Somos Ciencia, Somos Acción» (Wij zijn wetenschap, wij zijn actie) uitgebracht. Die is gewijd aan burgerwetenschap, met de putter, Vogel van het Jaar 2026, als hoofdrolspeler. Ik vind het een goede manier om eraan te herinneren dat wie met een verrekijker vogels gaat kijken, nuttige gegevens kan aanleveren.

De achterliggende vraag is hoe we weten dat vogels verdwijnen. Volgens de organisatie zit het antwoord in duizenden mensen die elk jaar de natuur in gaan, waarnemen, tellen en hun gegevens delen. SEO/BirdLife coördineert meer dan 12 burgerwetenschapsprogramma's, met meer dan 3.000 vrijwilligers die meedoen aan tellingen en andere monitoring. In totaal doen jaarlijks meer dan 18.000 mensen mee aan haar vrijwilligersprogramma's, en er zijn bijna 16 miljoen gegevens verzameld.

Het rapport «El Estado de las Aves de España 2024» (De staat van de vogels in Spanje 2024) schetst een zorgwekkend beeld. De monitoringprogramma's voor gewone vogels, Sacre (lente), Sacin (winter) en Noctua (nachtvogels), laten een wijdverbreide afname zien. In de lente is 43% van de soorten sinds 1998 in aantal afgenomen, en bij de nachtvogels is meer dan de helft in achteruitgang. Tot de getroffen soorten behoren de huismus, de gierzwaluw, de groenling en de putter.

De putter heeft nog een grote populatie, maar lijdt onder illegale vangst voor de handel, onder het houden in kooien en onder de gevolgen van overmatig gebruik van pesticiden en herbiciden. Volgens het Sacre-programma vertoont zijn populatie een gematigde afname van 7,3%. Je hoeft geen professionele wetenschapper te zijn om bij te dragen: wat telt is de regelmaat van de waarnemingen door de jaren heen.

Bron: SEO/BirdLife