Khoa học công dân và sự suy giảm của chim: chim sẻ vàng châu Âu làm nhân vật chính

SEO/BirdLife vừa phát hành video thứ hai trong loạt phim «Somos Ciencia, Somos Acción» (Chúng ta là khoa học, chúng ta là hành động). Video nói về khoa học công dân, với chim sẻ vàng châu Âu, Loài chim của năm 2026, làm nhân vật chính. Tôi thấy đây là cách hay để nhắc rằng những người mang ống nhòm đi ngắm chim cũng có thể đóng góp dữ liệu hữu ích.

Câu hỏi nền tảng là làm sao chúng ta biết chim đang biến mất. Theo tổ chức, câu trả lời nằm ở hàng nghìn người mỗi năm ra thực địa, quan sát, đếm và chia sẻ dữ liệu của họ. SEO/BirdLife điều phối hơn 12 chương trình khoa học công dân, với hơn 3.000 tình nguyện viên tham gia các cuộc điều tra và giám sát khác. Tổng cộng, mỗi năm có hơn 18.000 người tham gia các chương trình tình nguyện của tổ chức, và gần 16 triệu dữ liệu đã được thu thập.

Báo cáo «El Estado de las Aves de España 2024» (Tình trạng các loài chim ở Tây Ban Nha 2024) vẽ nên một bức tranh đáng lo ngại. Các chương trình giám sát chim phổ biến Sacre (mùa xuân), Sacin (mùa đông) và Noctua (chim ban đêm) cho thấy sự suy giảm trên diện rộng. Vào mùa xuân, 43% loài đã giảm so với năm 1998, còn trong nhóm chim ban đêm, hơn một nửa đang suy giảm. Các loài bị ảnh hưởng gồm chim sẻ nhà, yến đen, chim sẻ xanh và chim sẻ vàng châu Âu.

Chim sẻ vàng châu Âu vẫn còn quần thể lớn, nhưng chịu tác động từ việc bắt trái phép để buôn bán, nuôi nhốt và hậu quả của việc lạm dụng thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ. Theo chương trình Sacre, quần thể của nó giảm vừa phải, 7,3%. Không cần là nhà khoa học chuyên nghiệp mới có thể góp sức: điều quan trọng là sự đều đặn của các quan sát qua nhiều năm.

Nguồn: SEO/BirdLife