Nauka obywatelska a spadek liczebności ptaków: w roli głównej szczygieł

SEO/BirdLife opublikowało drugi film z serii «Somos Ciencia, Somos Acción» (Jesteśmy nauką, jesteśmy działaniem). Poświęcono go nauce obywatelskiej, a główną rolę odgrywa szczygieł, Ptak Roku 2026. Uważam, że to dobry sposób, by przypomnieć, że osoby, które wychodzą z lornetką obserwować ptaki, mogą dostarczać cennych danych.

Zasadnicze pytanie brzmi: skąd wiemy, że ptaki znikają? Według organizacji odpowiedź tkwi w tysiącach ludzi, którzy co roku wychodzą w teren, obserwują, liczą i dzielą się swoimi danymi. SEO/BirdLife koordynuje ponad 12 programów nauki obywatelskiej, w spisach i innych badaniach uczestniczy ponad 3000 wolontariuszy. W sumie ponad 18 000 osób rocznie bierze udział w jej programach wolontariackich, a zebrano blisko 16 milionów danych.

Raport «El Estado de las Aves de España 2024» (Stan ptaków Hiszpanii 2024) przedstawia niepokojący obraz. Programy monitoringu pospolitych ptaków, Sacre (wiosna), Sacin (zima) i Noctua (ptaki nocne), wskazują na powszechny spadek. Wiosną 43% gatunków liczebnie zmalało od 1998 roku, a wśród ptaków nocnych ponad połowa jest w regresie. Wśród dotkniętych gatunków są wróbel domowy, jerzyk, dziwonia i szczygieł.

Szczygieł ma wciąż dużą populację, ale cierpi z powodu nielegalnych odłowów na sprzedaż, trzymania w niewoli oraz skutków nadmiernego stosowania pestycydów i herbicydów. Według programu Sacre jego populacja wykazuje umiarkowany spadek o 7,3%. Nie trzeba być zawodowym naukowcem, by się przydać: liczy się regularność obserwacji przez lata.

Źródło: SEO/BirdLife