Kendin Yap Ses Sistemleri

Kendin yap ses sistemlerine ilgim vardı. Transistörlerle küçük bir güç amplifikatörü yapan birinin blog yazısını okuyunca ben de denemek istedim. Kaynak olarak「定本 トランジスタ回路の設計」(Transistör Devre Tasarımı) kitabının 4. bölümü olan「ミニパワー・アンプの設計」(Mini Güç Amplifikatörü Tasarımı) bölümünü kullandım. Kitap, 0,5 W çıkışlı bir amplifikatörü devre değerlerinin nasıl belirleneceğinden ölçümüne kadar çok özenli bir şekilde ele alıyor. Bu işe yeni başlayacak herkese gönülden tavsiye ederim.

Tasarım özellikleri şöyle: 10 kat (20 dB) gerilim kazancı, 8 Ω yükte en az 0,5 W, 20–20 kHz frekans yanıtı ve %1'in altında distorsiyon. Devre, ortak emiterli bir gerilim yükseltme katı ile AB sınıfı push-pull bir akım yükseltme katından oluşuyor. AB sınıfında crossover distorsiyonunu gidermek için diyot eklenmesi ve termal kaçağı önlemek için transistörlerin soğutucuya termal olarak bağlanması gibi konular bana çok şey öğretti.

Ses analizörüm olmadığı için ücretsiz devre simülatörü LTspice ile eksikleri tamamladım. Geçici durum analizinde giriş ve çıkış dalga biçimlerinden kazancı ölçtüğümde, neredeyse tasarlandığı gibi yaklaşık 10 kat (20 dB) çıktı. Ardından FFT ile harmonik bileşenleri inceledim ve .four komutuyla THD'yi (distorsiyon oranını) hesapladığımda yaklaşık %2 sonucunu aldım; bu da kitaptaki değerle hemen hemen aynıydı.

Baskılı devre kartını ilk kez EasyEDA ile tasarlayıp JLCPCB'ye sipariş ettim. Kuponla birlikte yaklaşık 500 yen tuttu, şaşırtıcı derecede ucuzdu ve Çin'den gönderim de yaklaşık bir hafta sürdü. Gerçekten çalışıp çalışmayacağından endişeliydim ama düzgünce ses verdi. Distorsiyon da az; sıradan bir hoparlörden farksız, kulağa çok hoş geliyor. Bir sonraki adımda güç kaynağı devrelerini ve dijital devreleri de denemek istiyorum.

Kaynak: よもつひらさか

Hackaday, güzel bir onarım ve yeniden inşa hikâyesine yer veriyor. Boz olarak bilinen bir yapımcı, bozuk bir Pioneer surround alıcı-amfi almış. Birkaç yıl bir rafta durmuş, sonra dijital CD'leri için bir jukebox yapıp alıcıyı yeni bir ana kartla yeniden canlandırma fikri gelmiş aklına.

Modern ev amfileri dijital işlevlerle dolu ve bunlar bozulduğunda çoğu zaman tescilli oldukları için onarılması zor oluyor. Ancak bu cihaz şaşırtıcı biçimde modülerdi. VFD ekranlı ön panel ve sürücüsü hâlâ çalışıyordu; AB sınıfı güç katı ve güç kaynağı da öyle. Servis kılavuzu elindeyken tersine mühendislik kolaydı, bu yüzden ana kartı çıkarıp değiştirdi.

Orijinal konektörleri ve birkaç başka parçayı yeniden kullandı, bir Raspberry Pi Pico ve bir DAC taşıyan bir devre kartı tasarladı. MMBASIC yazılımıyla sonuç, baştan beri böyle yapılmış gibi görünüyor; birkaç geçici lehim dışında kartın içi de bu izlenimi güçlendiriyor.

Hackaday, bu işin kalite bakımından özel olduğunu ve bu tür canlandırma projelerinin genellikle oyun donanımlarında görüldüğünü belirtiyor.

Çalışan analog güç katının korunup yalnızca ölü dijital kısmın değiştirilmesi hoşuma gitti. İyi amfi parçaları olan ama beyni bozulmuş eski bir alıcısı dolapta duran herkes için pratik bir fikir.

Kaynak: Hackaday

Plak çalar meraklısı olarak dikkatimi çeken bir proje Elektor Labs'te yayımlandı: MC pikaplar için, kompakt delikli bir yapıda üretilmiş SchickeRIAA phono ön yükselticisi. Temeli John Linsley Hood'un daha eski bir tasarımı. Bu tasarımda RIAA eşitlemesi pasif bir devreyle yapılmıyor; yükselteç katının negatif geri besleme döngüsüne taşınıyor.

Girişte 40 dB doğrusal kazançlı bir THAT 1510 enstrümantasyon yükselticisi var. Bu katta faz da çevrildiği için tüm zincirde faz dönüşü kalmıyor. Ardından gelen eşitleme katında, düşük 1/f gürültüsü ve çok yüksek açık döngü kazancı nedeniyle yazarın seçtiği bir OPA227 kullanılıyor. 20 kHz'de kazanç 1 olduğu için yüksek frekans düzeltmesi için ek bir kutba gerek yok. Eğri plaklardaki gürültü gibi en düşük frekanslar, yüksek kazançlı RIAA katından önce zaten filtreleniyor.

Güç kaynağı, kendi yapan meraklılar için özellikle ilginç: harici bir transformatör, kart üzerinde bir Delon gerilim katlayıcı ve bir regülatör var. Önceki sürüm zener referanslı bir 317/337 regülatör çiftini kullanıyordu; güncel sürüm ise aktif geri beslemeli bir regülatör ile iki bipolar transistörden oluşan değiştirilmiş bir sabit akım kaynağı kullanıyor.

Eski bir konseptin olduğu gibi kopyalanmadığını, modern bileşenlerle dikkatle yeniden düşünüldüğünü beğendim. Proje Temmuz 2026'da yayımlandı ve Ağustos başında yeniden güncellendi; şemalar proje sayfasında. Metinde nihai kondansatör değerleri verilmiyor, bu yüzden oradaki dokümanlara ve tartışmaya bakmak faydalı olur.

Kaynak: Elektor Magazine

Tüp sesin bir itibar sorunu var. Çoğu zaman, cihazı yapmanın keyfinden çok övünmeyi önemseyen insanlar tarafından ele geçiriliyor; bu yüzden tersine giden bir projeyi okumak ferahlatıcıydı.

Bettina Neumryr, eski elektronik dergilerindeki devreleri yeniden inşa etmekte uzmanlaşmış biri ve en son işi 1955 model bir tüp amfi. Hackaday bunu, altın kaplamalı audiophile tüp amfilerin gülünç gösterişine harika bir panzehir olarak tanımlıyor ve bunu anlamak zor değil.

Tasarım oldukça sade: bir ön yükselteç, ardından push-pull çıkış katını süren, trafosuz, iki tüplü bir faz ayırıcı. Devreyi biraz anlatıyor; bunun arasında ilk faz ayırıcı tüpün katoduna giden geri besleme yolu da var. Güç kaynağı, büyük bir bobin etrafında kurulu sağlam bir alçak geçiren filtreye sahip, klasik bir tüp doğrultmaçlı tasarım.

En sevdiğim ayrıntı kasa. Özel bir tüp şasisine çok para vermek yerine iki fırın tepsisi kullanmış ve bunların şaşırtıcı derecede güzel durduğu söyleniyor. Parçaların çoğu hurda kutusundan çıkmış; sorunların başladığı yer de bu kutudan gelen çıkış trafosu.

Birkaç aksilik ve istenmeyen bir salınımdan sonra ortaya umut verici ama belirgin bir distorsiyonu olan bir amfi çıkmış. Hackaday bunu trafoya bağlıyor. Daha iyi bir trafo, rakamı kabul edilebilir bir aralığa çekecektir. Ayrıntılar için tüm yapımın bir videosu da var.

Bunu seviyorum, çünkü amfiye önce bir elektronik projesi, ancak sonra bir statü nesnesi gibi bakıyor. Hurda kutusunun ve sabrın epey yol alabileceğini, çalışırken yüksek gerilimin saygıyı hak ettiğini hatırlatıyor.

Kaynak: Hackaday

Elektor, dergide yıllardır en tanınmış tasarımcılardan biri olan Ton Giesberts'in çalışmalarını içeren bir USB bellek çıkardı. Ses amplifikatörü yapmayı seven biri için ilginç bir koleksiyon: onlarca yılı kapsayan yüzlerce proje, makale ve tasarım notu.

Ses, işin ana teması. Bunların arasında 2013 tarihli kompakt ses güç amplifikatörü (Elektor 201309) ve neredeyse on yıl sonra çıkan Fortissimo-100 high-end amplifikatörü var. İkincisinin tamamen simetrik bir çıkış katı bulunuyor. Ayrıca 4 ohm'da çok düşük distorsiyonla 200 W'tan fazla veren yarı ayrık bir amplifikatör olan Q-Watt da yer alıyor.

Ancak bellek yalnızca amplifikatörlerle sınırlı değil. GPIO pinlerini koruyan ve 3,3 V ile 5 V mantık seviyeleriyle bağlantıya izin veren bir Raspberry Pi 400 tampon kartı, birden çok protokolü destekleyen bir USB-seri dönüştürücü, bir DDS fonksiyon üreteci ve galvanik izolasyonlu, Arduino'lu bir AC/DC güç ölçer de içinde. AA NiMH pillerle çalışan taşınabilir bir şarj istasyonu da var. Bir röportajda Giesberts kariyerine bakıyor ve eski tasarımların birkaç iyileştirme ve modern bileşenle yeniden incelenmeye değer olduğunu söylüyor.

Önerilen fiyat 49,95 euro, indirimli fiyat 39,95 euro. Benzer bir bellek olan The Elektor Audio Collection 2026 de aynı fiyatta. Kişisel olarak en çok Giesberts'in son sözünü beğeniyorum: İyi bir analog tasarım eskimez, sadece yeni bir yapımcıyı bekler.

Kaynak: Elektor Magazine

Kendi hoparlörlerini yapanlar için: Vance Dickason'ın yazdığı Voice Coil'in Test Bench köşesinde, markanın Epique serisinden 5,5 inçlik karbon fiber bir orta ses sürücüsü olan Dayton Audio E150MR-4 için yeni bir yazı var. Makul bir fiyata üst düzey ses hedefliyor.

Yapıdaki bazı ayrıntılar dikkat çekiyor. Koni, eski dokuma konilere benzeyen, tek parça kalıplanmış, kıvrımlı katı bir karbon fiber parça. Faz tapası katı alüminyum, kenarı ise pozitif kıvrımlı NBR. Geri kalan esnekliği 3 inçlik düz kumaş bir örümcek sağlıyor. Bobin, 30 mm çapında bir titanyum karkas üzerine sarılmış iki kat yuvarlak bakır tel. Titanyum karkas olarak popüler hale geldi, çünkü alüminyumdan daha sert, büyük genlikte deforme olmaya daha dirençli ve paramanyetik.

Sepet, markaya özel tasarım, dökme alüminyum ve altı kollu. Kollar yansımaları azaltmak için 8,5 ila 10 mm arasında ince ve konik. Örümcek rafının altı açık; sürücünün kutup havalandırması olmadığı için aralıktaki hava ön plakanın üzerinden dışarı yönlendiriliyor ve motoru soğutuyor. Ferrit motorda T biçimli bir yoke, kapak üzerinde bakır bir kısa devre halkası ve kutupta alüminyum bir kılıf var. Xmax 2,7 mm, RMS güç değeri ise kullanılan yüksek geçiren frekansa bağlı olarak 60 W.

Makale ardından ölçüm sonuçlarına geçiyor; üç yollu bir tasarım planlıyorsanız bakmanızı öneririm.

Orta ses sürücüleri çoğu zaman bir DIY hoparlörün nasıl çaldığını belirler, bu yüzden paraya dokunmadan önce böyle ölçüme dayalı bir incelemeye bakmak faydalı.

Kaynak: audioXpress

Elektor, devre serisinde T-Reg'i ele aldı: tüplü amfiler için bir yüksek gerilim regülatörü. Proje Jan Didden'e ait ve ilk kez Mart 2009'da yayımlandı; CJ Abate projeyi 19 Mayıs 2026'da yeniden tanıtıyor.

Amacı kısaca şöyle: anot gerilimindeki uğultu, artık dalgalanma ve parazit sesi bozar. Regülatör temiz ve kararlı bir yüksek gerilim sağlar; tüplü önamplifikatörler de güç amfileri de bunu kullanabilir. Çıkış gerilimi 500 V'a kadar ayarlanabiliyor ve geçiş elemanı olarak bir vakum tüpü ya da MOSFET kullanılabiliyor.

Bana ilginç gelen kısım açılış koruması. Bir CMOS 555 zamanlayıcı (IC1), cihaz açıldıktan sonra gecikmeyle IC3'teki LED'i söndürüyor. Gecikmeyi R8 ve C3 belirliyor; verilen değerlerle yaklaşık 30 saniye. IC3, bir optotriyağı süren bir LED içeriyor; LED yandığında optotriyak, doğrultulmuş yüksek gerilimi geçiş tüpüne uygulayan TH1 tristörünü tetikliyor. Kontrol ve referans devresi, B1 doğrultucusu ve C2 kondansatörü üzerinden tüplerin ısıtıcı gerilimiyle besleniyor.

Editörler, makalenin 15 yıldan eski olduğunu ve bazı parçaların artık bulunmayabileceğini belirtiyor. Esas olarak yeni bir tasarım için ilham vermesi amaçlanıyor. Metinde eksiksiz bir parça listesi yok, şema görsel olarak ekli. Yüksek gerilimle çalışan herkes elbette çok dikkatli olmalı.

Kaynak: Elektor

Leslie hoparlörü, fiziksel dönüşten gelen tremolo ve vibratosuyla bilinen, müzikteki en tanınabilir seslerden biridir. Hackaday, orijinal Leslie'lerin binlerce dolara mal olabildiğini hatırlatarak Levi Graves'in modern bir yeniden yapımını konu ediyor.

Orijinal iki hoparlörle çalışıyordu. Tiz hoparlör, döner bir platformdaki bir çift boruya besleniyordu; yalnızca bir boru ses çıkarırken diğeri karşı ağırlık olarak görev yapıyordu. Bas hoparlörü ise dönen bir davula yönelikti. Müzisyen ikisinin hızını seçiyordu ve bu, sesteki o karakteristik hareketi yaratıyordu.

Levi orijinal bir Leslie davulu kullanıyor, ancak ses 100 watt'lık gizemli bir hoparlörden çıkıyor ve her şey bir hoparlör kutusunda düzenli biçimde paketlenmiş. Tek hızlı bir Leslie motoru ile davulun dönüş hızını daha hassas ayarlamaya olanak tanıyan, kendi yaptığı bir ayak pedalı kullanıyor.

Yazı, bugünkü müzisyenlerin bu tür sesleri bilgisayarda modelleyebildiğini, 1930'larda ise yeni sesler elde etmek için büyük çaba gerektiğini hatırlatıyor. Yine de ses dalgalarını fiziksel olarak işlemek, başka yolla kopyalaması zor bir his veriyor; Leslie hoparlörlerinin Hammond orgların yanında popüler kalmasının nedenlerinden biri de bu.

Bence böyle bir projenin, geri kazanılmış parçaları özel bir kasa ve kendi elektroniğiyle birleştirmesi çekici. Mekaniğin amfi kadar önemli olduğu bir DIY ses projesinin iyi bir örneği. Yazının Temmuz 2025 tarihli olduğunu da not edeyim.

Kaynak: Hackaday

Okuması keyifli bir hoparlör projesi var: iki dolar civarında bir 2 inç tam bant sürücü etrafında kurulmuş, Fostex tarzı bir mini katlanmış huni. Yazar mircemk, projeyi Eylül 2026'da Elektor Labs'te yayımladı ve kısa süre sonra güncelledi.

Başlangıç noktası mütevazı. Sürücünün veri sayfası yok, dolayısıyla Thiele-Small parametreleri de yok. Yazar, sürücüyü havada asılı tutarak bir ses üreteci, 10-47 ohm seri direnç ve bir multimetre ile rezonans frekansını kendisi ölçmüş: yaklaşık 170 Hz. Her amatörün tekrarlayabileceği basit bir yöntem.

Hoparlör, arkadan yüklemeli bir katlanmış huni. Sürücünün arkasında, sönümleme malzemesiyle dolu yarı açık bir ilk oda var, ardından üstel olarak genişleyen bir kanal geliyor. Boyutları esas olarak rezonans frekansına bağlı. Hesaplamalar bilerek kabaca yapılmış; kesin ölçüler yalnızca projeye eklenen çizimde.

Yazar sonuç konusunda dürüst: bu yüksek sadakatli bir hoparlör değil, bir deney. Bir NAD 801 ile karşılaştırarak dinlediğinde 150-300 Hz arasında belirgin bir yükseltme, seslerde daha keskin bir çıkış ve küçük kapalı bir kutuya göre daha fazla orta-alt enerji fark ediyor. Gerçek bir subwoofer alt frekansı yok ve pembe gürültü ile küçük bir mikrofonla yapılan frekans tepkisi ölçümü çok yaklaşık.

Bu yaklaşımı ferahlatıcı buluyorum: düşük bütçe, kendi ölçümleri ve abartısız sonuçlar.

Kaynak: Elektor Magazine

audioXpress, Mayıs 2024'te ilk kez yayımlanan, Tim Mellow ve Peter Farrow'un bir DIY proje makalesini yeniden yayımladı. Makale, tüp amplifikatör yapımındaki eski bir soruna değiniyor. Birinci bölüm, Sıfır Çıkış Empedanslı (ZOI) amplifikatör kavramını tanıtıyor ve tek uçlu girişli bir versiyonun tasarımını adım adım anlatıyor.

Sorun şu: düşük geri beslemeli triyot amplifikatörler, açık ses sahnesi, doğal tonal rengi, temiz geçici yanıtları ve yumuşak aşırı yüklenmesi nedeniyle 1990'lardan beri popüler. Ama normalde çıkış empedansını düşüren de geri besleme. Böylece gerçek bir hoparlörün değişken empedansı sesi değiştirmez. Hoparlörler saf bir direnç değildir. Temel rezonansta büyük bir empedans tepesi vardır, bobin endüktansı frekansla birlikte empedansı yükseltir ve farklı nominal empedanslı sürücüler ya da dik kesim frekanslı filtreler daha fazla düzensizlik yaratır.

Geri besleme olmadan sonuç çıkış elemanına bağlıdır. Yarı iletkenler, pentotlar ve ışın tetrotları yüksek çıkış empedansına sahiptir ve neredeyse akım kaynağı gibi davranır. Bu da çıkış geriliminin hoparlör empedansını izlemesine yol açar ve bası boğuk, kontrolsüz hale getirebilir. Triyotlar daha iyi performans gösterir; çıkış empedansları nominal yükün yaklaşık dörtte biri ile yarısı arasındadır, ama yine de sıfır değildir.

Yazarlar, düşük geri beslemeli karakteri korurken sıfır çıkış empedansına ulaşılıp ulaşılamayacağını soruyor. Eski bir topolojiye dayanan tek uçlu girişli bir tasarım ve yeni bir yapılandırma olan dengeli girişli bir tasarım sunuyorlar. İkinci bölüm dengeli versiyonu, ölçümleri ve tasarım hesaplarını ele alıyor.

Şemadan önce neden sorusunu açıklamaları hoşuma gidiyor. Bir tüp amplifikatör yapıyorsanız ya da planlıyorsanız iyi bir okuma.

Kaynak: audioXpress

Parçalardan tamamen kullanılabilir bir ses sisteminin nasıl yapılabileceğini güzel gösteren bir yapım yazısına rastladım. Habr'da yazan yazar, yıllardır bir rafta iki adet 50 watt'lık Yamaha hoparlör tutuyordu ve bir çekmecede ESP32 kartı duruyordu. İkisini birleştirip kendi Bluetooth oynatıcısını yapmaya karar verdi.

Cihazın özü, Bluetooth'u ve çevre birimlerini yöneten bir ESP32 WROOM-32 modülü ile I2S arayüzünden sesi alan bir GY-PCM5102 DAC. Ses seviyesi ve duraklatma bir döner kodlayıcıyla kontrol ediliyor, OLED ekranda spektrum görselleştirmesi çıkıyor. XH-A232 amfiyi yalnızca zaten elinde olduğu için seçmiş. Kanal başına tepe gücü 30 watt, hoparlörlerin 50 watt'lık nominal gücünün altında, ama yazara göre tek bir oda için ses seviyesi fazlasıyla yeterli.

Benim için en ilginç olan, pek yazılmayan küçük ayrıntılar. ESP32 ile DAC arasında, DAC çıkışını 2,1 V'tan 0,27 V (etkin değer) seviyesine indiren bir gerilim bölücü var; aksi halde amfi aşırı yüklenip cızırtı yapıyor. Oranı deneyerek bulmuş ve farklı bir amfiyle bunun değişebileceği konusunda uyarıyor.

Bir diğer sorun, DAC ile ESP32'nin ortak bir kaynaktan beslenmesinden kaynaklanan dijital gürültüydü. Çözüm, ikisine ayrı dönüştürücülerle güç vermek oldu. DAC ile amfi arasındaki kabloların kısa ve bükülü olması ve DAC'ten sonra iki adet 0,1 µF seramik kondansatör konması da yardımcı oldu.

Yazılım PlatformIO ile, arduino-audio-tools ve ESP32-A2DP kütüphaneleriyle yazılmış; dolayısıyla düşük seviyeli A2DP ses aktarımını kendisinin yazmasına gerek kalmamış. Kodu GitHub'da paylaşmış. Ucuz modüllerle yararlı bir şeyin nasıl yapılabileceğine ve bu arada gürültülerin nereden geldiğini nasıl öğrenebileceğinize güzel bir örnek.

Kaynak: Habr