Nadir Sürüngenler

Ev kertenkeleleri pazar yerlerinde serbestçe satılıyor: 2026 avlanma kotası ne anlama geliyor?

Mongabay Indonesia'nın bir haberi kaydırmayı bırakmama neden oldu: ev kertenkeleleri (tokek) birkaç çevrim içi pazar yerinde açıkça satılıyor. Muhabirler, canlı kertenkeleleri adet başına Rp30.500'e sunan ve stokta 493 adet bulunan en az bir satıcı buldu. Satıcılar bu hayvanların dayanıklılığa, astıma hatta kansere iyi geldiğini de iddia ediyordu. Haberin kendisi bu iddiaların doğru olup olmadığını ele almıyor.

Türün durumu konusunda BRIN araştırmacısı Amir Hamidy'nin açıklaması hem rahatlatıcı hem de önemliydi. Tokek 2019'dan beri CITES Ek II'de yer alıyor, ama bu tehdit altında olduğu anlamına gelmiyor. IUCN Kırmızı Listesi'nde Least Concern (Düşük Risk) olarak geçiyor. Asıl mesele ticaretin yasal olması, kökeninin izlenebilmesi ve sürdürülebilir olmasıdır. Bunun için popülasyon taramalarına dayanan Non-Detriment Finding (Zararsızlık Tespiti) çalışmaları gerekir.

2026 yılı vahşi doğadan avlanma kotası, 2025 yılında KSDAE Genel Müdürü'nün 254 sayılı kararıyla belirlendi: toplam 2.509.362 hayvan. Bunların büyük kısmı, 2.487.750 adedi tüketim (kurutulmuş kertenkele) için, 21.612 adedi ise evcil hayvan için ayrıldı. En büyük tüketim kotası 480.000 ile Doğu Java'ya verildi. Asgari avlanma boyu da belirlendi: burun ucundan kloakaya 15 cm. Oysa tokekler yaklaşık 10-11 cm'de cinsel olgunluğa ulaşıyor, dolayısıyla avlanan hayvanların muhtemelen en az bir kez üredikleri tahmin ediliyor.

Ancak beni en çok düşündüren uyarı IPB Üniversitesi'nden Muhammad Fakhri Fauzan'dan geldi: yeni taramalar yapılmadan, kota uygulanmaya başladıktan sonra vahşi popülasyonların güvende kalıp kalmadığını doğrulamak zor ve kotanın bilimsel dayanağını kaybetme riski var. Amir de asgari boyut kuralını sahada uygulamanın kolay olmadığını ve denetimin güçlendirilmesi gerektiğini kabul etti.

Sürüngen dünyasını takip eden biri olarak bunu şöyle okuyorum: sıradan görünen hayvanların bile veriye ihtiyacı var. Bir tane beslemeyi düşünüyorsanız, kökeni açık olan bir hayvanı seçin.

Kaynak: Mongabay Indonesia

Yorumlar 0

İlk yorumu bırak, hangi dilde olursa olsun.

Yorum yapmak için giriş yap